Oppositie aan richtingenstrijd ten onder

door Sybilla Claus

De oppositie in Zimbabwe gaat ten onder. Eerst vanwege de repressie van dictator Mugabe. En nu is de MDC ook nog eens in twee partijen gesplitst.

Beweging voor Democratische Verandering (MDC), heette de partij hoopvol bij de oprichting in 1999. In 2000 won de MDC bijna net zoveel stemmen als de Zanu-partij van president Mugabe, die het land sinds de onafhankelijkheid in 1980 regeert. Ook in 2002 stak MDC-leider Tsvangirai Mugabe ernstig naar de kroon.

Mugabe reageerde heftig op de bedreiging van zijn alleenheerschappij. Hij won in 2000 en 2002 dankzij grootschalige terreur en fraude en smeedt inmiddels plannen om de volgende presidentsverkiezingen pas in 2010 te houden. Mugabe zal dan 86 zijn, en vast niet meer voor het Internationale Strafhof in Den Haag (ICC) hoeven te verschijnen, zoals een deel van de drie miljoen ballingen vanuit Johannesburg bepleit.

Door het massale geweld en de economische achteruitgang in Zimbabwe verloor de MDC na haar topjaren sinds 2002 veel van haar aanhang. De situatie is zo uitzichtloos dat velen met een opleiding het land al ontvlucht zijn. De achterblijvers hebben al hun energie nodig om dagelijkse zaken als voedsel, vervoer en benzine te regelen.

Als klap op de vuurpijl is na een grote ruzie de MDC in oktober in twee facties uit elkaar geklapt. In februari waren er zodoende twee verschillende MDC-partijcongressen. Sinds maart zijn er officieel en op elk niveau twee MDC-partijen. Deze week trekt een delegatie van de ’afvalligen’ door Europa.

Welshman Ncube (45) is parlementariër, voorzitter van de nieuwe MDC en de grote man achter de breuk. Deze hoogleraar rechten heeft geen goed woord over voor oppositieleider Morgan Tsvangirai: „Hij heeft het gebruik van geweld goedgekeurd, en een partij in de partij gecreëerd waarmee hij democratisch genomen beslissingen omzeilt. Als je dat nu al doet, hoe zul je je dan later als president gedragen?” Vervolgens komt Ncube met voorbeelden van geweld van en tegen MDC-leden rond de verkiezingen van vorig jaar. „In juni zijn 24 jongeren die agressief zijn geweest uit de partij gezet. Eén van hen is dankzij Tsvangirai nu kandidaat in Budiriro, een stadsdeel in Harare.”

Sinds oktober maken de kranten – er zijn alleen nog regeringsgezinde bladen over – dankbaar gebruik van de crisis. De beschuldigingen tussen Tsvangirai en Ncube vliegen over en weer, en het is moeilijk feiten en fictie te onderscheiden.

Wiep Bassie van het Nederlands instituut voor Zuidelijk Afrika (Niza) denkt dat het klopt dat Tsvangirai zijn eigen ’kitchencabinet’ binnen de MDC heeft, zoals de hoogleraar dat omschrijft. Maar dat hij persoonlijk opdracht tot geweld zou hebben gegeven kan Bassie moeilijk geloven.

Hoogtepunt in de richtingenstrijd was of de MDC vorig jaar aan verkiezingen voor een nieuw op te richten Senaat zou meedoen. „Die is voor Mugabe alleen om bejaarde partijleden te parkeren”, erkent Ncube. Dat vond ook Tsvangirai, die zijn aanhang opriep de verkiezingen te boycotten. Maar Ncube vond dat de MDC ondanks alles mee moest doen om een éénpartijstaat te voorkomen. ’Zijn’ MDC haalde, bij een opkomst van nog geen 20 procent, slechts 7 zetels, op een totaal van 66. Ncube geeft toe: „Mugabe is de grote winnaar.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden