Opnieuw kritiek op vreemdelingenbeleid

Kinderombudsman: Wellicht 4000 kinderen ten onrechte afgewezen

Hoeveel kritiek kan het Nederlandse vreemdelingenbeleid verdragen? De stapel niet mis te verstane rapporten blijft maar groeien. Na de inspectie veiligheid en justitie, Amnesty International, VluchtelingenWerk, UNHCR, de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken en acties van hongerstakers en Vluchtkerk-bewoners, heeft nu de Kinderombudsman een buitengewoon kritisch rapport afgelverd.

Nederland schendt de rechten van kinderen die zich willen herenigen met hun naar Nederland gevluchte ouder(s), is de conclusie. Bijna 4000 kinderen die met hun ouders herenigd wilden worden, zijn mogelijk onterecht afgewezen. Al die gevallen moeten opnieuw worden beoordeeld, wil ombudsman Marc Dullaert. "De behandeling van de aanvragen van deze kinderen is zeer onzorgvuldig gedaan. De Nederlandse overheid heeft, op basis van het Verdrag voor de Rechten van het Kind, de verplichting om aanvragen tot gezinshereniging met spoed, menselijkheid en welwillendheid te behandelen." Aan geen van die verplichtingen, zegt Dullaert, is voldaan.

Sinds 2008 zijn de regels voor gezinshereniging veel strenger geworden. Dat kwam omdat er flink veel fraude werd gepleegd, heeft het ministerie van veiligheid en justitie altijd beweerd. "Meer dan vermoedens van fraude waren er niet", zegt de Kinderombudsman nu. "Maar door die sterke focus op fraude zijn de belangen van de kinderen wel uit het oog verloren."

De strenge regels hadden in ieder geval een enorm effect op de cijfers. Van de kinderen die in 2008 een verzoek indienden om hun ouder(s) achterna te reizen, kreeg 12 procent een afwijzing. Drie jaar later, in 2011, werd 83 procent van die verzoeken afgewezen.

Een van de criteria waaraan moet worden voldaan, is dat er sprake moet zijn geweest van een 'feitelijke gezinsband'. Maar hoe controleer je dat? DNA-onderzoek ligt voor de hand, maar daar is van 2009 tot kort geleden geen gebruik van gemaakt. Al die tijd was de werkwijze: hoor de ouder(s) hier in Nederland en leg dat verhaal naast de uitkomsten van het horen van het kind. Daar gaat heel veel mis, zegt Dullaert. "Kinderen worden in die verhoren onder grote druk gezet, krijgen vragen die je helemaal niet aan kinderen moet stellen, ze worden geconfronteerd met trauma's." Dullaert geeft het voorbeeld van een Somalische moeder van zes. De vrouw - Asha heet ze - wordt na de verdwijning van haar man in 1999 gedwongen met haar zwager te trouwen. Dat weigert ze, ze vlucht naar Nederland en krijgt een verblijfsvergunning. Pas in 2009 weet Asha weer contact met haar kinderen te leggen. Die zijn al die tijd door haar zwager vastgehouden. De kinderen weten met behulp van een tante naar Ethiopië te vluchten waar ze zich in Addis Abeba melden bij de Nederlandse ambassade. Na meer dan een half jaar wachten worden de kinderen - ze zijn tussen de 12 en 19 jaar oud - stuk voor stuk gehoord. In totaal worden er 925 vragen gesteld: over de vlucht van hun moeder, hun reis naar Ethiopië, wie er vroeger thuis kookte, wie in welke kamer sliep, en nog veel meer. Op het overgrote deel van de vragen geven de kinderen dezelfde antwoorden. Maar niet op allemaal. Gevolg: de aanvraag wordt afgewezen.

"Je mag kinderen die zo jong zijn en getraumatiseerd niet aan dit soort vragenvuren onderwerpen", zegt Dullaert. "Bovendien zijn veel vragen potsierlijk. 'Welke kleding had je moeder aan toen ze vluchtte?' 'Werd er bij jullie thuis binnen of buiten gekookt?' 'Welke kleur heeft de voordeur van het huis van de buren?''Op wat voor matjes sliepen je ouders?'. Daar komt bij dat het onduidelijk is op welke gronden de IND vervolgens besluit om een aanvraag af te keuren.

De Tweede Kamer wil uitleg van staatssecretaris Teeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden