Update

Opnieuw krijgen twee Franse IS-strijders de doodstraf in Irak

Europese landen willen hun Syriëgangers liever niet terug. Hen laten berechten in Irak is een alternatief. Maar ze kunnen daar de doodstraf krijgen. Zoals vandaag opnieuw gebeurde.

Irak heeft vandaag weer twee Fransen ter dood veroordeeld. Eerder hoorden al vier Fransen hetzelfde vonnis van een rechtbank. De zes zijn allen veroordeeld wegens lidmaatschap van terreurbeweging Islamitische Staat. 

De mannen behoren tot een groep van twaalf Franse jihadisten die begin dit jaar aan de Iraakse autoriteiten werden uitgeleverd door de Syrian Democratic Forces (SDF). Deze Koerdisch-Arabische militie versloeg IS in Noord-Syrië, en houdt sindsdien meer dan duizend jihadisten en hun familieleden in detentie, onder wie veel westerlingen. Een deel van de buitenlandse strijders wordt nu naar Irak gestuurd. 

In februari maakten de Franse president Emmanuel Macron en zijn Iraakse collega Barham Saleh bekend dat zij gesprekken hadden gevoerd over het lot van de Franse jihadisten. Het standpunt van Parijs is dat misdaden moeten worden berecht in het land waar ze zijn gepleegd, en dus heeft het geen bezwaren tegen hun vervolging in Irak, ook al is een deel van de Syriëgangers nooit in Irak geweest. Volgens Irak kon de terreur van IS in Syrië niet los gezien worden van die in Irak. 

Ingestudeerd

Opmerkelijk genoeg veroordeelde een woordvoerder van het Franse ministerie van buitenlandse zaken gisteren de doodvonnissen. Frankrijk is tegen de doodstraf, ‘uit principe, te allen tijde en waar ook’. De kritiek op Irak lijkt in zekere zin ingestudeerd: publiekelijk uit Frankrijk wel kritiek op executies, maar achter de schermen haalt het opgelucht adem. 

Frankrijk vreest voor de terugkeer van jihadisten, en voor nog meer aanslagen. De Fransen maken zich ook zorgen om vrijgekomen jihadisten. Dat was ook de reden dat Frankrijk ­tijdens de slag om de Iraakse stad ­Mosul (2016-2017) besloot om Fran­-se IS-strijders eigenhandig te liquideren. 

Door opgepakte Syriëgangers naar Irak te laten sturen, hoeft Frankrijk zelf geen ‘vuile handen’ meer te maken. Een van de ter dood veroordeelden is bijvoorbeeld de jihadist Kevin Gonot. In Frankrijk was hij bij verstek veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf.  

Een soldaat van de Koerdische strijdkrachten SDF kijkt naar de overblijfselen van het laatste IS-Bolwerk Baghouz in Syrië. Beeld AFP

Irak vraagt miljoenen voor de berechting van alle buitenlandse jihadisten. Sommigen krijgen de doodstraf, anderen krijgen levenslang, maar vrijwel niemand komt ervan af met een lichte straf. Ook is er maar weinig bewijs nodig om iemand te veroordelen voor deelname aan een terreurbeweging, een vergrijp waar de doodstraf op staat.

Mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch uiten kritiek op de vervolging van terrorismeverdachten in Irak. Vaak worden bekentenissen afgedwongen door marteling. Tijdens de rechtszaken tegen de Fransen vroeg de rechter of ze hun shirt omhoog wilden doen, om te kijken of ze wellicht gemarteld waren. 

Ook andere Europese jihadisten wacht mogelijk de doodstraf in Irak. Eerder werd een Belg ter dood veroordeeld.

Tribunaal

De Nederlandse en Britse regeringen onderzoeken de mogelijkheid van een internationaal tribunaal voor IS-verdachten. Minister van buitenlandse zaken Stef Blok zei vorige week dat hij bij de VN-Veiligheidsraad zal pleiten voor een internationale aanpak. “Berechting moet bij voorkeur in de regio en indien haalbaar via een internationaal tribunaal”, aldus Blok. 

Tegelijkertijd erkent Blok dat dit niet makkelijk zal zijn: “De doodstraf in Irak bemoeilijkt berechting in de regio en de geëigende weg van berechting via de VN-Veiligheidsraad lijkt onhaalbaar door de veto’s van de permanente VN-Veiligheidsraadleden.”

De regering laat nu onder meer de externe volkenrechtelijk adviseur André Nollkaemper de mogelijkheden van berechting onderzoeken, en verwacht in juli een advies.

Lees ook:

Hoe moet het verder met de berechting van de polderjihadi’s?

Nu het kalifaat bijna is gevallen, wil Washington dat Europese landen gevangen IS’ers ophalen uit Syrië, om ze hier te berechten. Welke mogelijkheden zijn er? ‘Het is zeker niet zo makkelijk als ze in Amerika denken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden