Opnieuw in de huid van Ramses

Interview | Na de persoon Ramses verkent acteur Maarten Heijmans nu zijn muziek.

Hij kan Ramses maar moeilijk loslaten. Een jaar geleden kroop acteur Maarten Heijmans in de huid van Ramses Shaffy. De vierdelige tv-serie 'Ramses' onder regie van Michiel van Erp won een Zilveren Nipkowschijf. Ook voor Heijmans zelf vormde de in 2009 overleden levenskunstenaar een dankbaar personage om in te kruipen. In oktober won hij een Gouden Kalf voor zijn vertolking van de charismatische zanger, onsterfelijk geworden door Nederlandstalige chansons, zoals doorbraak 'Sammy' (1966), natuurlijk 'Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder' (1971) en smeekbede 'Laat me' (1978). Die chansons bleven de acteur bij. Na de persoon Ramses verkent hij nu zijn muziek: morgen begint de tournee waarin Heijmans (31) met band bewerkingen van bekende en minder bekendere Shaffy-chansons ten gehore brengt. Op zijn eigen manier.

"Het was moeilijk om afscheid van Ramses te nemen. De voorbereidingen op die rol en de opnames zelf waren intensief. Om de persoon Ramses Shaffy te leren kennen ben ik veel naar zijn muziek gaan luisteren. Zijn liedjes zijn veel voor mij gaan betekenen: ze groeiden, gingen in mijn hoofd een heel eigen leven leiden.

"Het Nederlands Filmfestival vroeg mij vorig jaar of ik een optreden met Ramses-repetoire wilde doen. Dat leek me leuk, maar ik wilde er dan wel een eigen draai aan geven. Daar zijn de komende shows uit voortgekomen."

Zit jij op het podium straks weer in je rol?

"Nee. Ik zing zíjn repertoire - maar het zijn mijn eigen versies."

Wat voor versies?

"Ik ben zelf de nummers opnieuw gaan arrangeren, en heb dat later met de acht bandleden uitgewerkt. De insteek was niet om Shaffy-nummers in een modern jasje te steken, maar uit te werken wat die nummers voor mij betekenen. Wel heb ik me in die bewerkingen laten leiden door mijn eigen muzieksmaak: ik luister veel Rufus Wainwright, Radiohead, James Blake, en dat hoor je er in terug."

Heiligschennis! Verkrachting!

"Ja, dat wordt dan gezegd. Die verwijten mogen Ramses-fans best hebben, maar ik zie dit meer als een ode aan zijn vakmanschap. Want het leuke is dat zijn liedjes zich er ontzettend goed voor lenen. Ondanks de bewerkingen blijft de kracht van zijn composities heel sterk overeind. Het stevigst rockt onze versie van 'Heerlijk'. Maar neem bijvoorbeeld die diepe synthbassen en ijle zang van James Blake. Die kun je heel goed gebruiken om de essentie van eenzaamheid te benadrukken, die Shaffy's liederen kleurt."

Waarom blijft Ramses je boeien?

"Mensen hebben het vaak over Ramses als een fantastisch leuke zanger, en vervolgen dan dat het zo jammer was hoe somber hij was en hoeveel hij wel niet dronk. Ik zie dat niet als afzonderlijke dingen. Het heeft juist met elkaar te maken. Ramses Shaffy was heel erg op zoek naar connectie met anderen, en voelde zich tegelijkertijd heel gedistantieerd. Die tweestrijd maakt de persoon zo interessant, en dat zit ook in zijn muziek. De nummers die mij het meest raken zijn wanneer die twee kanten bijelkaar komen. Bijvoorbeeld 'Als je niet bij me bent': dat gaat over iemand zo ontzettend missen, maar dat je ondertussen liefdevol dankbaar bent dat diegene er wél is. Of 'Slaapliedje', over een slapend iemand naast je hebben. Dat is zoiets breekbaars en moois. Maar het is ook een beetje eng, want als diegene wakker wordt loop je het risico weer afgewezen te worden."

Ramses was eerst acteur, toen zanger, en eigenlijk allebei. En jij?

"Dat weet ik eigenlijk niet. Ik ben officieel acteur, aangezien ik vooral mijn brood verdien door in het theater of voor de camera staan. Maar ik heb mijn hele jeugd in zangkoren gezeten, en ben van jongs af aan begonnen met zingen en pianospelen. Ook op de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie vond ik het interessant om muziek en spel te combineren om zo verhalen te vertellen.

Kende je Ramses altijd al?

"Pas toen ik hoorde dat ik voor de televisieserie auditie mocht doen ben ik me echt in hem gaan verdiepen. Ik had Shaffy niet van huis uit meegekregen, op de toneelschool leerde ik hem kennen. Daar leer je hoe je een lied moet zingen, waarbij het niet gaat om iets zo mooi mogelijk te zingen, maar om iets acterend te zingen. Dan komt je al snel uit bij Ramses Shaffy en zijn liedjes. Ik vond hem direct een heel fascinerende figuur.

"Om mij voor te bereiden op de rol heb ik veel over hem gelezen, en veel interviews teruggekeken, maar de sleutel tot zijn persoonlijkheid lag in zijn liedjes. Je kunt niet dichter tot zijn persoon komen dan door zijn muzikale expressie."

Lijk jij op Ramses?

"Nee, absoluut niet. Ik combineer mijn werk niet met nachtelijke uitspattingen en drankgelagen. Maar dat hoeft ook niet om me wel met hem te kunnen identificeren, om de connectie tussen zijn werk en zijn persoon te kunnen voelen."

Je staat straks twee weken met zijn liederen op het podium. Heb je daarna genoeg van Ramses?

"Dat kan ik niet zeggen. Maar Ramses zal altijd onderdeel van me zijn. Dat zie ik niet als een last - er zijn slechtere personages die je bij kunnen blijven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden