Opnieuw een 'veel woorden weinig daden'-conferentie

Een Braziliaanse activist bij RIO+20. Beeld AFP
Een Braziliaanse activist bij RIO+20.Beeld AFP

Rio+20 verschilt niet heel veel van de milieutop die in 1992 werd gehouden. Alle landen waren er, alle belangrijke onderwerpen stonden op de agenda, maar uiteindelijk bleef het bij intenties. Groot verschil: wat de politiek in gang heeft gezet, is nu overgenomen door het bedrijfsleven.


Nog voor de wereldleiders woensdag goed en wel waren gearriveerd, werd Rio+20, de grote top over duurzame ontwikkeling al als mislukt beschouwd.

Twintig jaar na de eerste grote milieutop in Brazilië was het niet de bedoeling om een nieuw verdrag te sluiten, wel moest er een agenda komen met duidelijk doelen. Over behoud van bossen en oceanen, armoedebestrijding, het vergroten van het aandeel duurzame energie, het tegengaan van broeikasgassen en het bieden van schoon drinkwater en voedsel voor iedereen.

Ambtenaren van alle 192 VN-landen zijn al jaren bezig om van de reunie in Rio een succes te maken, maar hun zorgvuldig samengestelde document bracht gastheer Brazilië in een paar dagen tijd terug tot een algemene tekst van 53 pagina's. Er staat een jaartal in: 2015, dan moeten er nieuwe duurzaamheidsdoelen zijn geformuleerd. Maar wat die doelen dan zijn en wanneer die gehaald moeten zijn, en wie daarvoor verantwoordelijk is? Het document bevat geen verplichtingen.

Deze top was veel te breed, veel te algemeen, constateert europarlementariër Bas Eickhout, fervent deelnemer aan menig VN-top, maar toch behoorlijk teleurgesteld teruggekeerd uit Rio. "We zagen bij de klimaatonderhandelingen in Kopenhagen dat het alle kanten op kan gaan als de regeringsleiders eenmaal aanschuiven. Daarom heeft Brazilië de tekst dinsdag al afgekaart. De regeringsleiders waren er vrijdag nog voor een mooie, afsluitende ceremonie, maar hoe het verder moet is verre van duidelijk."

Milieudoelstellingen zijn al eens eerder geformuleerd. Het milieuprogramma van de VN (Unep) kent er maar liefst 500. Afgelopen week maakte Unep bekend dat op slechts vier terreinen opmerkelijke verbetering is geboekt: ozonlaag, loodvrije benzine, onderzoek naar schonere zeeën en de toegang tot veilig drinkwater. Waarna Unicef overigens meldde dat wereldwijd 780 miljoen mensen nog géén toegang hebben tot schoon drinkwater.

Toch is er ook hoop voor de toekomst. Volgens het Global Energy Assessment kunnen hernieuwbare bronnen als zon en wind in 2050 voor 30 tot 75 procent in de mondiale energiebehoefte voorzien. Dat stemt Bas Eickhout ook optimistisch. "In twintig jaar tijd is er technologisch een enorme vooruitgang geboekt. Ze hadden toen niet kunnen denken dat er zo veel gebruik zou worden gemaakt van alternatieve energiebronnen."

Zoals gezegd: Rio nu verschilt niet heel veel van de top in 1992. Ook destijds bleef het bij intenties. Nu ze echter terugkijken zijn politici Bram van Ojik (destijds actief voor Novib) en Hans Alders (toen milieuminister) helemaal niet zo negatief. De top van toen heeft veel in gang gezet. Er kwam immers een klimaatverdrag, er zijn afspraken gemaakt om verwoestijning tegen te gaan en duurzaam bosbeheer wordt op veel plekken toegepast.

En, belangrijkste verschil met 20 jaar geleden: het bedrijfsleven doet mee. Bij multinationals is duurzaamheid niet meer weg te denken. Eickhout: "In die zin is een grote stap gezet." Er zit ook wel greenwashing bij (het duurzamer voordoen van een bedrijf), verduidelijkt de europarlementariër van GroenLinks. "Shell zit aan de onderhandelingstafel, maar in juli begint het met de eerste proefboringen boven Alaska, een van de laatste ongerepte natuurgebieden."

Alders: "Als een bedrijf als Unilever zich hard maakt voor duurzaamheid en zijn hele productieproces onder de loep neemt, heeft dat invloed. Misschien wel meer dan zo'n grote conferentie."

Voor de politiek is dat een pijnlijk punt, beaamt Bas Eickhout. "Die was 20 jaar geleden leidend, nu is de politiek de grote vertrager. Landen als Amerika, India en China willen afspraken die geen pijn doen. Europa wil nog wel voorop lopen, maar de lidstaten zijn onderling verdeeld en hebben op het moment geen geld voor extra investeringen. Onderhandelingen waarbij elk land een gelijke stem heeft, zijn het recept voor een slappe uitkomst."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden