Opnieuw een stukje van de MH17-puzzel

Politie en justitie lichten vanmiddag de stand van zaken in het strafrechtelijk onderzoek toe. Nabestaanden hopen op duidelijkheid over de gebruikte raket en de lanceerlocatie.

Wat valt er vandaag te verwachten?

Het internationale onderzoeksteam Joint Investigation Team (JIT) presenteert vanmiddag in Nieuwegein een deel van zijn onderzoeksresultaten naar de crash van vlucht MH17. Het JIT bestaan uit het Nederlandse Openbaar Ministerie en Nationale Politie en mensen uit Australië, Maleisië, België en Oekraïne. Dat zijn de landen waar de meeste slachtoffers vandaan kwamen en het land waar het vliegtuig neerstortte. Zij werken samen bij het strafrechtelijk onderzoek zodat een eventueel proces in elk van deze landen kan plaatsvinden.

Het strafrechtelijk onderzoek staat los van het in oktober 2015 gepresenteerde rapport door de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar de toedracht van de vliegramp. De OVV concludeert dat MH17 is neergeschoten met een Buk-luchtafweerraket vanuit een gebied dat destijds onder controle van de separatisten stond. Omdat de Onderzoeksraad niet als taak heeft om daders aan te wijzen of een strafdossier op te bouwen graaft dat rapport niet verder.

Welke conclusies zijn voorzien?

Het Openbaar Ministerie heeft aangekondigd vandaag naar buiten te treden met informatie over het precieze wapen waarmee MH17 is neergeschoten en de exacte lanceerlocatie. Eerder doken foto's op van een rookpluim in een graanveld bij het dorpje Snizjne dat destijds onder controle van de separatisten stond. De beelden zouden door de plaatselijke bevolking zijn gemaakt.

Het OM komt vandaag nog niet naar buiten met informatie over verdachten. Dat is het meest gevoelige aspect van het onderzoek, omdat het wel eens om Russische militairen kan gaan. Volgens het internationale journalistieke onderzoekscollectief Bellingcat zijn militairen van een luchtafweereenheid uit de Zuid-Russische stad Koersk bij de aanval betrokken.

Mogelijk beschikt het OM ook over bewijs dat richting Russische betrokkenheid wijst. In maart 2015 verspreidde het JIT een getuigenoproep met geluidsfragmenten die zich van 16 tot en met 18 juli in het oosten van Oekraïne afspeelden. Het gaat om door de Oekraïense geheime dienst onderschepte telefoongesprekken tussen een separatistenleider en onbekende strijders. Zij bespreken de komst van een Buk-installatie, die later over de grens naar Rusland wordt gebracht. In de getuigenoproep vroeg het OM naar meer informatie over de uniformen die de betrokkenen droegen.

Wat gebeurt er na vandaag?

Op een later moment zal het JIT naar buiten moeten treden met precieze namen en rugnummers van verdachten. Ook moet er nog een besluit vallen over welke rechtbank de verdachten zal vervolgen. In juli 2015 blokkeerde Rusland in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties de oprichting van een internationaal MH17 tribunaal. De bij het JIT betrokken landen kunnen verdachten ook voor hun eigen nationale rechtbanken vervolgen. Het nadeel daarvan is dat Rusland geen onderdanen uitlevert. Internationaal strafrechtjurist Mischa Wladimiroff stelde vorig jaar voor om eventuele Russische verdachten in Rusland te berechten, maar met betrokkenheid van buitenlandse rechters.

Het is de vraag of Rusland überhaupt de conclusies van het JIT zal accepteren. Maandag gaf Rusland een presentatie van beelden die het radarstation in de stad Rostov twee jaar geleden zou hebben gemaakt. Op de plots teruggevonden beelden zou geen Buk-raket te zien zijn. Eerder presenteerde Rusland radarbeelden uit Rostov die zouden laten zien dat een Oekraïens gevechtsvliegtuig dichtbij MH17 vloog. Op de maandag gepresenteerde beelden was dat niet meer te zien. Het is niet bekend of het OM in zijn presentatie op de betrouwbaarheid van de Russische radarbeelden ingaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden