Opnieuw een gevangenisopstand in Tadzjikistan, en daar weet IS volgens het land meer van

De ‘Pamir Highway’ in Tadzjikistan, waar vorig jaar vier fietsers omkwamen bij een aanslag die werd opgeëist door IS. Beeld Getty Images

Een gevangenisopstand in Tadzjikistan heeft aan 32 mensen het leven gekost.  IS claimde de verantwoordelijkheid voor een eerdere rebellie, volgens de regering zit de terreurorganisatie er nu weer achter.

De opstand deed zich voor in het stadje Vahdat, zo’n tien kilometer ten oosten van de Tadzjiekse hoofdstad Doesjanbe, in een detentiecentrum waar moslimextremisten vastzitten, onder wie aanhangers van terreurbeweging Islamitische Staat. Het was het tweede gevangenisoproer in korte tijd in de voormalige Sovjet-republiek, die grenst aan Afghanistan. In november kwamen gedetineerden al in opstand in de stad Choedzjand in Noord-Tadzjikistan, een actie die werd opgeëist door IS. De Tadzjiekse regering stelt dat IS ook achter de rebellie van afgelopen zondag zat.

Volgens de autoriteiten begon de opstand toen extremisten met messen drie cipiers en vijf medegevangenen doodden. De opstandelingen staken ook de ziekenboeg van de gevangenis in brand, namen medegedetineerden in gijzeling en probeerden vechtend naar buiten te komen. Bij hun operatie om de rust te herstellen, doodden veiligheidstroepen vervolgens 24 gevangenen.

Een van de aanstichters van de rebellie zou een zoon zijn geweest van Gulmurod Khalimov, een oud-kolonel van Tadzjiekse elitetroepen die enkele jaren geleden overliep naar IS en die volgens de regering is omgekomen in Syrië. Of de zoon bij de revolte is omgekomen, is niet bekendgemaakt. Onder de doden zou in elk geval een moslimgeestelijke zijn die veroordeeld is voor het beramen van een staatsgreep, plus twee kopstukken van de Islamitische Renaissance Partij van Tadzjikistan, een verboden islamistische groep. De opstand vestigt hiermee de aandacht op het ondergrondse verzet van islamisten tegen het autocratische bewind van president Emomali Rahmon.

Gesloten koranscholen

In de jaren negentig was Tadzjikistan het toneel van een burgeroorlog tussen islamisten en voormalige communisten, gesteund door Rusland. Bij het vredesakkoord dat daaraan een eind maakte, werd afgesproken dat de islamisten mochten meeregeren. Hun strijders werden geïntegreerd in de strijdkrachten. Maar president Rahmon, een voormalige communistische apparatsjik die inmiddels 25 jaar regeert, houdt zich niet aan die deal. Hij heeft van zijn Centraal-Aziatische land in feite een éénpartijstaat gemaakt en pakt vermoede islamisten snoeihard aan. Hij heeft Arabisch klinkende namen verboden en veel koranscholen gesloten en hij houdt zeer strikt toezicht op moskeeën.

Al deze repressie wakkert het ondergrondse islamisme nog verder aan. Vele honderden Tadzjieken trokken de afgelopen jaren naar het kalifaat in Irak en Syrë. En vorig jaar eiste IS in Tadzjikistan de verantwoordelijkheid op voor de moord op vier buitenlandse fietsers, onder wie een Nederlander.

Mensenrechtenactivisten vragen buitenlandse regeringen ook al jaren om druk uit te oefenen op Rahmon om meer vrijheid toe te staan. Maar Rusland en China houden de Tadzjiekse sterke man liever de hand boven het hoofd, in ruil voor rust aan hun grens. En ook de Verenigde Staten en hun bondgenoten knijpen doorgaans een oogje toe. Voor hen is het land een nuttige buffer tegen de Taliban in Afghanistan.

Lees ook:

De rust is bedrieglijk in ‘fietsland’ Tadzjikistan

De repressie van islamisten in Tadzjikistan wakkert onderhuidse spanningen in het Centraal-Aziatische land aan.

Politie Tadzjikistan scheert 13.000 baarden

De politie in Tadzjikistan heeft het afgelopen jaar de baarden van zo’n dertienduizend mannen afgeschoren. De autoriteiten in het Aziatische land beschouwen lange baarden als teken van een radicaal-islamitische overtuiging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden