Opmars van kapitalistisch koekje in Noord-Korea

INTERVIEW | SYBILLA CLAUS

Pyongyang heeft een inhaalslag gemaakt. Het streven is 2012 te vieren als 'sterke, welvarende natie'. Dat is te zien in de toptien van gewilde producten. Daarin staan amusementsparken, Choco-Pies, mobieltjes en... hoge hakken. Onderzoeker Dong Yong-Sueng van onderzoeksinstituut Seri uit Zuid-Korea stelde de toptien samen, met dit voorbehoud: het is vooral de elite van twee miljoen Pyongyangers die van de inhaalslag profiteert.

"Het meest opvallend in het straatbeeld van 2011 was de opkomst van lange broeken voor vrouwen. Om steun te vergaren voor de erfopvolging van Kim Jong-il door zijn zoon Kim Jong-un werd het niet langer afgekeurd dat vrouwen broeken dragen. Daarvoor zijn zij erg dankbaar naar ik verneem. Bij de broeken dragen ze het liefst hoge hakken of plateauzolen, om langer te lijken. Die schoenen komen uit China", zegt Dong telefonisch.

Om de feestvreugde te vergroten zijn amusementsparken gerenoveerd. Zo is Kaeson Jeugdpark in hartje Pyongyang verblijd met ultramoderne kermisattracties. "Die parken openen om zeven uur 's avonds zodat ambtenaren er na hun werk heen kunnen. De toegang is gewild maar beperkt, zodat entreekaartjes op de zwarte markt tien keer over de kop gaan."

Er zijn restaurants met Zuid-Koreaans, Japans, Chinees of westers eten verschenen. "Alleen organisaties mogen een restaurant bezitten. Wie met handel rijk is geworden maar officieel nog steeds van 'lagere klasse' is, sluist geld naar een organisatie om een restaurant te openen. Als 'manager' krijgt zo iemand alsnog een hogere status. Eetgelegenheden zijn een van de weinige veilige investeringen voor het geval overheidsregels voor de wisselkoers weer eens veranderen."

Ook hoog in de toptien: mobiele telefoons. Volgens het Egyptische telefoonbedrijf Orascom Telecom zijn er al één miljoen Noord-Koreanen met een geregistreerd mobieltje. "Vooral in Pyongyang wil iedereen er een. Het is een uitkomst voor de slechte communicatiemogelijkheden. Een normaal beltegoed kost 3000 won, nog geen dollar."

Mobieltjes moeten in harde valuta betaald worden. Zowel op de zwarte markt als op de reguliere worden prijzen in Amerikaanse dollars aangegeven. Dat is om fluctuaties in officiële wisselkoersen te omzeilen. Handelen kan in dollars, maar voor veel aankopen zijn Noord-Koreaanse wons gebruikelijk.

Zuid-Korea had al grote delen van Rusland en China veroverd met de smakelijke Choco-Pies, een cakeje met schuim ertussen in een chocolade omhulsel. Nu is ook Noord-Korea in de ban van het kapitalistische koekje - het is zelfs betaalmiddel geworden. "Zuid-Koreaanse bedrijven in Kaesong Bedrijvenpark keren hun Noord-Koreaanse arbeiders soms wel tien van die koekjes per dag uit. Voor hen is het waardevoller dan loon, omdat ze een halve dollar per stuk opbrengen."

In opkomst zijn verder: koffie, briketten en usb-sticks. "Die zijn makkelijk te smokkelen, en goed te verstoppen wanneer er controles komen op bezit van Zuid-Koreaanse films en series. Er is een groot tekort aan usb-sticks. Dat betekent dat er steeds meer computers komen en dat er professionele handel is ontstaan in Zuid-Koreaans vermaak."

Onderzoeker Dong concludeert uit de toptien dat de kloof tussen platteland en hoofdstad groeit. "Alle, beperkte, bronnen worden aangewend om de status 'welvarende natie' waar te maken - in Pyongyang." Het regime heeft dat zoveelste onhaalbare doel gesteld om te herdenken dat in 1912 oprichter van de natie Kim Il-sung geboren is. Maar het gaat ten koste van het toch al achtergestelde, straatarme platteland. "En wie een beetje geld heeft, trekt daar weg."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden