Opmars SPD van Schulz kan in Saarland beginnen

Verkiezingsposters met links Anke Rehlinger (SPD) en rechts Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU). Beeld REUTERS
Verkiezingsposters met links Anke Rehlinger (SPD) en rechts Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU).Beeld REUTERS

De Duitse deelstaat Saarland gaat morgen naar de stembus. Zal het 'Schulz-effect' doorslaggevend zijn?

De meeste Duitsers kennen Saarland alleen omdat ze er toevallig een keer doorheen reden. Toch zijn alle ogen in Duitsland nu op dit onbeduidende deelstaatje gericht: maakt SPD-leider Martin Schulz zijn komeetachtige opkomst in de peilingen ook in de praktijk waar, om te beginnen in Saarland? Morgen kiest het een nieuw parlement.

De stembusgang in deze uithoek in het zuidwesten van het land is de officieuze aftrap van de grote strijd om de Bondsdag later dit jaar, in september. Voor de feitelijke politieke verhoudingen in Duitsland maakt het weinig uit wat de Saarlanders kiezen: Saarland heeft, op Bremen na, de minste inwoners van alle deelstaten; de 800.000 stemgerechtigde inwoners vertegenwoordigen slechts 1,2 procent van het totale Duitse electoraat.

Des te groter is de symbolische waarde. Saarland laat, zo is de verwachting, op miniatuurniveau zien hoe de kaarten in heel Duitsland geschud zijn. De uitslag zet de toon voor de rest van de campagnes. Niet voor niets reisde zowel bondskanselier Angela Merkel (CDU/CSU) als haar opponent Schulz afgelopen week naar Saarland af, om de stemming te beïnvloeden.

Nek aan nek

Hun partijen staan er nek aan nek in de peilingen. De christen-democraten op 35 procent; de sociaal-democraten op 34. In 2012 scheelde het ook niet veel; CDU won nipt.

Toch dacht aanvankelijk iedereen dat de verkiezingen een uitgemaakte zaak zouden zijn. Natúúrlijk zou de CDU-kandidaat winnen. Al achttien jaar levert de partij de minister-president, sinds zes jaar is dat Annegret Kramp-Karrenbauer. De 54-jarige politicologe is geliefd bij de Saarlanders. 'Mini-Merkel' noemen sommigen haar; ze wordt gezien als vertrouweling van de kanselier. In januari leunde het CDU-team nog tevreden achterover.

'Der Hundertprozenter'

Toen kwam Martin Schulz. Sinds hij zich kandideerde voor het kanselierschap maakt de SPD een comeback, ook in Saarland. De SPD-fractie wordt er geleid door de veertigjarige juriste Anke Rehlinger, Saarlands huidige economieminister en trouwens ook recordhouder kogelstoten - ze had naast haar rechtenstudie een bescheiden carrière als meerkamp-atlete. Nu zou ze de volgende minister-president van Saarland kunnen worden. Er is zelfs kans op een coalitie over links, zonder de CDU. Ongehoord. Allemaal dankzij Martin Schulz.

'Der Martin' heeft een nieuwe bijnaam in de Duitse pers: 'Der Hundertprozenter'. Hij werd zondag door zijn partij met 100 procent van de stemmen tot leider benoemd. In de geschiedenis van de SPD is dat nog nooit vertoond. Schulz noemde zijn klinkende zege een 'opmaat naar de verovering van het kanseliersambt'.

Tegenaanval

Het zelfvertrouwen in de CDU wankelt: hoe om te gaan met het fenomeen Schulz? Merkel blijft haar stoïcijnse zelf: kiezers rekenen je af op verstandig beleid, niet op ronkende campagneoptredens, is haar devies. Haar partijgenoten lijken daar nu een campagnestrategie van te maken. De strekking: wij regeren, wij zijn serieus met inhoud bezig, terwijl Schulz zijn boodschap maar niet concreet wil maken en het echte politieke werk schuwt.

Deze week gingen ze in de tegenaanval, toen Schulz een topoverleg afzegde met regeringspartner CDU/CSU (CDU trekt op Bondsniveau samen op met de Beierse zusterpartij CSU). Schulz wilde liever naar een feest van zijn fractie. "Schulz denkt alleen aan campagnevoeren", zei CDU/CSU-fractiechef Volker Kauder tegen de Süddeutsche Zeitung. "Zijn houding grenst aan werkweigering."

Niet populair

Saarland moet een eerste indicatie geven of zo'n strategie iets uithaalt tegen het 'Schulz-effect'. Wat alvast niet helpt, is dat juist gisteren de tolwet door de Bondsdag werd aangenomen. Die verplicht niet-Duitsers tot het betalen voor het gebruik van Duitse snelwegen. In grensregio Saarland is die wet niet populair: men vreest negatieve economische gevolgen.

Ook minister-president Kramp keerde zich tegen de tolwet. Haar probleem: het plan komt van haar eigen partij. CSU'er Alexander Dobrindt, bondsminister van verkeer, geldt als grootste voorstander van de wet en wees eerder een voorstel om voor grensregio's een uitzondering te maken af. Morgen zal blijken of de Saarlandse 'mini-Merkel' daarvoor de rekening betaalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden