'Oplossing van Dijsselbloem is naïef'

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financien geeft toelichting op het besluit om SNS Reaal te nationaliseren.Beeld ANP

Hoe is een nieuw SNS-debacle te voorkomen? Minister Dijsselbloem eist dat banken gemakkelijker te splitsen zijn. Experts hebben hun bedenkingen.

Minister Dijsselbloem van financiën nationaliseerde SNS Reaal omdat hem geen andere keus werd gelaten. Dat ligt aan de gloednieuwe zogenoemde Interventiewet: die heeft mankementen.

Zo viel de Holding van SNS Reaal niet onder de Interventiewet; de dochterondernemingen, zoals de SNS Bank, de ASN Bank en het verzekeringsbedrijf Zwitserleven, wel. Door de onderlinge financiële verwevenheid konden de gezonde delen niet zomaar losgetrokken worden van zwaar verliesgevende onderdelen als het vastgoedbedrijf Property Finance. En een groot deel van de financiële verwevenheid tussen alle SNS bedrijven liep langs de, voor de minister onaantastbare, moedermaatschappij, de holding van SNS Reaal.

Dus nationaliseerde de staat het hele concern, want dat mag wel als laatste redmiddel van de Interventiewet. Er volgt nu reparatie van de wet, maar daarmee is het leed voor de toekomst niet geleden. Zo liet minister Dijsselbloem meteen bij de afkondiging van de onteigening van SNS Reaal weten dat hij nog dit jaar van financiële instellingen een living will, een levend testament, eist. Hierin moet beschreven staan hoe bij een grote crisis een bank- en of verzekeringsconcern gemakkelijk uit elkaar te trekken is in gezonde en zieke onderdelen. Op die manier kan door tijdig ingrijpen worden voorkomen dat gezonde dochterbedrijven besmet raken door zieke concernonderdelen. Hierdoor hoeft niet een hele bank te worden gered.

''Dat red je nooit in een jaar''
Lex Hoogduin, ex-directeur van De Nederlandsche bank (DNB), nu hoogleraar monetaire economie in Amsterdam, schrok van de uitspraak van minister Dijsselbloem. "Weet u hoe lang het duurt om zo'n living will op te stellen en financiële concerns zo in te richten dat ze eenvoudig uit elkaar te halen zijn? Dat red je nooit in een jaar."

Arnoud Boot, hoogleraar financiële markten, maakt deel uit van de commissie Wijffels, die onderzoekt hoe spaar- en investeringsactiviteiten van banken gemakkelijk uit elkaar te trekken zijn. Boot vindt de oplossing van Dijsselbloem 'naïef'. Hij constateert dat banken niet zo gemakkelijk te ontvlechten zijn. "Zeker niet in een stress-situatie zoals wanneer een concern dreigt om te vallen. Het kan alleen als een bank opsplitsbaar is georganiseerd."

Bij het typische Nederlandse SNS Reaal is dat al een probleem geweest. Hoogduin: "Toen ik De Nederlandsche Bank in 2011 verliet was het probleem van die verwevenheid van het SNS-concern al bekend bij DNB en bij de toenmalige minister van financiën De jager. Tot de nationalisatie van SNS Reaal is hier niets mee gedaan. De verweven structuur van SNS is niet aangepakt." Boot vindt dat DNB hierop aangesproken moet worden.

''Het is zo ingewikkeld, dat dit al jaren duurt''
Hoogduin noemt het van groot politiek optimisme getuigen om de ultieme oplossing te zien in de snelle invoering van een levend testament voor financiële concerns. Als gevolg van staatssteun is ING verplicht om de bank ING los te trekken van de verzekeraar Nationale Nederlanden. "Het is zo ingewikkeld, dat dit al jaren duurt", zegt Hoogduin.

Een veel groter probleem zijn de internationaal opererende banken. Die zijn uitermate complex en waaieren met hun dochterbedrijven uit over veel landen. "Je hebt dan een verwevenheid tussen sparen, verzekeren en investeringsactiviteiten bij één bankbedrijf over meerdere landen, met meerdere jurisdicties en met meerdere toezichthouders." Boot ziet als deeloplossing de Bankenunie waar binnen de EU aan wordt gewerkt. Het gebied van de 27 EU-landen kun je dan beschouwen als één land met één toezichthouder. Het vergemakkelijkt regelgeving en toezicht en ook het implementeren van living wills. "Maar", zegt Boot "het kost nog zeker vijftien jaar om tot een goede uitvoering te komen."

De Tilburgse hoogleraar bankwezen, Harald Benink, is het eens met zijn collega hoogleraren. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor het risico dat banken nog steeds lopen. "Het financiële systeem is heel fragiel door de kleine buffers van de banken. Een groter eigen vermogen zorgt ervoor dat zij zelf verliezen kunnen opvangen en dat de belastingbetaler er uiteindelijk niet voor opdraait als het mis gaat."

Voor Nederland is dit niet meer zo'n grote kwestie aangezien een belangrijk deel van de banken, zoals ABN Amro en SNS, nu in staatshanden is of met staatssteun overeind wordt gehouden, zoals ING.

Lex Hoogduin.Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden