Oplossing moord Estemirova na jaar nog even ver weg

Toen Natalja Estemirova op 15 juli vorig jaar niet kwam opdagen op een afspraak begrepen collega’s meteen dat er iets niet in de haak was. Ze gingen poolshoogte nemen bij haar woning aan de Bogdan Chmelnitskistraat en troffen daar een angstige buurvrouw die beschreef hoe de 51-jarige mensenrechtenactiviste op klaarlichte dag was ontvoerd. Uren later werd haar met kogels doorzeefde lichaam langs de weg aangetroffen in de buurrepubliek Ingoesjetië.

Geert Groot Koerkamp

„Natalja was een bekende critica van wat er in Tsjetsjenië gebeurde, en daarom wilden wij altijd op de hoogte zijn van wat ze deed en waar ze was”, zegt collega Svetlana Gannoesjkina. „De avond tevoren belde ze me op om te zeggen dat alles in orde was en dat ze de volgende ochtend om half acht de deur uit zou gaan voor een interview.”

Daarna zou Estemirova naar de aan Tsjetsjenië grenzende regio Stavropol gaan om met de plaatselijke autoriteiten te overleggen over het onderzoek naar vermiste mensen. Ze is er nooit aangekomen.

De anoniem gebleven buurvrouw beschreef later die dag aan de mensenrechtenorganisatie Memorial hoe Estemirova vlak buiten haar huis was ontvoerd. Ze was meegesleurd in een witte Lada. De getuige heeft dit nooit aan de politie verteld, vermoedelijk uit angst. De politie heeft ook nooit moeite gedaan om deze of andere getuigen te verhoren.

Een jaar later zijn de moordenaars van Estemirova niet berecht of veroordeeld. Het openbaar ministerie beweert wel de zaak inmiddels te hebben opgelost. Ze zou zijn doodgeschoten door ene Alchazoer Basjajev, lid van een gewapende radicaal-islamitische groep die eind vorig jaar in een vuurgevecht is omgekomen.

„Het komt goed te pas als je een schuldige kunt aanwijzen, en nog beter als die ’schuldige’ niets kan terugzeggen”, zegt Aleksandr Tsjerkasov van Memorial.

Volgens Estemirova’s collega’s klopt de versie van de moord die het openbaar ministerie erop na houdt van geen kanten. Basjajev zou Estemirova hebben vermoord uit wraak voor een artikel over hem en andere leden van een rebellengroep uit het dorp Sjalazji. Het moordwapen zou er zijn gevonden en zelfs zijn er ’getuigen’ gehoord die beschrijven hoe Estemirova eind april vorig jaar het dorp bezocht om informatie in te winnen. Maar volgens Memorial is Estemirova daar nooit geweest en heeft ze ook nooit iets erover gepubliceerd.

Bizar is in de ogen van de Russische mensenrechtenactivisten dat er geen onderzoek is gedaan naar het verband tussen de moord en enkele gevoelige zaken waar Estemirova de laatste dagen van haar leven onderzoek naar deed. Het gaat vooral om de publieke executie van een Tsjetsjeen, die samen met zijn zoon was aangehouden op verdenking van het verstrekken van voedsel aan islamitische rebellen. Rond middernacht van diezelfde dag is de man, Rizvan Albekov, op een dorpsplein doodgeschoten. Omstanders kregen te horen: dit gebeurt met iedereen die de rebellen helpt. Estemirova deed er meteen verslag van. Enkele dagen later was ze dood, en met haar de belangrijkste informatiebron voor de misstanden in Tsjetsjenië.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden