Oplichter Weiss gepakt/De 'Robin Hood' van de ultra-orthodoxen

TEL AVIV/AMSTERDAM - Op het hoofdkantoor van de ING-Bank in Amsterdam is gisteren de champagne niet ontkurkt. De bekendmaking van de aanhouding van Josef Prosjinowski, alias Josef Weiss, die de bank ooit tachtig miljoen afhandig maakte, zorgde wel voor 'een gevoel van rechtvaardigheid'.

De miljoenen die de oplichter van de Nederlandse Middenstands Bank NMB, een voorloper van de ING-Bank, in 1990 achterover drukte, zijn inmiddels door de verzekering uitgekeerd. “Toen onze advocaat in Jeruzalem, waar we indertijd aangifte van de fraude hebben gedaan, ons berichtte dat Weiss was aangehouden, hadden we iets van: het recht krijgt toch zijn loop. Meer niet”, aldus woordvoerder Rob Vonk.

Gisteren werd in Israël bekend dat eind vorige week in Jeruzalem de 'Robin Hood' van de ultra-orthodoxen is gearresteerd. Deze Josef Prosjinowski, ook wel Josef Weiss, wordt er van verdacht niet alleen de Nederlandse bank te hebben opgelicht, maar nog tientallen andere banken, waaronder de Royal Bank of Canada en Israëlische banken, onder meer met valse hypotheekaanvragen.

'Verdiend'

Volgens de Israëlische krant Ha'arets zou de man - een 'godvrezende', die gekleed gaat in de kledij van de ultra-orthodoxen, een lange zwarte jas, zwarte hoed en baard - de afgelopen dertig jaar honderden miljoenen hebben 'verdiend'.

Prosjinowski bediende zich de afgelopen jaren van meer dan dertig valse namen (de ING kent hem als Josef Weiss), van door hem zelf gedrukte cheques van niet bestaande banken en door hem opgerichte 'niet-bestaande' ondernemingen. Weiss zou in het bezit zijn een Israëlisch, Amerikaans en Canadees paspoort.

Prosjinowski, die officieel voor rabbijn heeft geleerd en vader is van twaalf kinderen, is één keer eerder gearresteerd. Begin jaren tachtig wist de FBI hem in Montreal op te sporen. Hij werd tot drie jaar veroordeeld wegens het voor 1,25 miljoen dollar oplichten van een Amerikaanse bank. Na het uitzitten van zijn straf, wijdde hij zich weer aan zijn expertise.

De meesteroplichter heeft nooit een luxe leven geleid, maar schonk wel enorme bedragen aan allerlei charitatieve instellingen en verschillende ultra-orthodoxe groeperingen. Door die ultra-orthodoxe omgeving, waar vreemdelingen niet gewenst zijn, wist hij zich altijd afgeschermd van de buitenwereld. Vandaar ook dat de Israëlische politie de grootste moeite had hem op te sporen. Voor de arrestatie van Prosjinowski was zij uiterst zorgvuldig te werk gegaan.

De agenten waren vooral bang dat Prosjinowski gebruik zou weten te maken van de ultra-orthodoxe wijk Mea Sje'ariem in Jeruzalem, waar hij woont en waar ieder buitenstander meteen opvalt. Ze vreesden door de buurtbewoners aangevallen te worden als ze de verdachte zouden arresteren. Vandaar dat ze zich 's ochtends vroeg verdekt hadden opgesteld voor zijn huis, om hem zo snel mogelijk de wachtende auto in te sleuren. Bijna nog ging het mis, want toen Prosjinowski naar buiten kwam, nam hij onmiddellijk de benen. Na een korte achtervolging wist de politie hem alsnog te overmeesteren. Bij nader onderzoek bleek dat Prosjinowski in zijn woning verschillende uitgangen had laten bouwen, zodat hij bij een eventuele inval alle kanten uit kon.

In de Israëlische pers zijn ondertussen details over de ING-zaak (was NMB) gepubliceerd. Zo zou Prosjinowski de ING hebben benaderd met behulp van een stroman. Deze Natan Elihoe Tager richtte in 1991 een onderneming op in Engeland en hij opende een rekening voor zijn nieuwe bedrijf bij de ING-bank in Amsterdam. De twee zorgden ervoor miljoenen te storten om de indruk te wekken dat het om een belangrijke solide en bedrijvige cliënt ging.

Fase twee

In juli '91 ging fase twee in. Tager deponeerde negen cheques van bank Barclays Discount ter waarde van vijftig miljoen dollar. De cheques waren uitgeschreven voor een latere datum. Nog voor die tijd nam Tager het hele bedrag op. Vervolgens wisten hij en Prosjinowski de cheques kennelijk te verruilen voor cheques met dezelfde waarde, maar van een andere bank, gevestigd op de Caribische eilanden. Naar de ING later zou ontdekken bestond die bank helemaal niet en waren de cheques keurig gefabriceerd door een drukkertje in Jeruzalem; die is nu ook gearresteerd.

In 1994 heeft de bank nog geprobeerd het verduisterde geld terug te krijgen. Daarvoor is er contact geweest met Weiss, maar die hield zich niet aan de gemaakte afspraken. Weiss' favoriete methode om de banken op te lichten was 'check kiting', letterlijk het laten vliegeren van cheques. Dat is een truc waarbij geld - dat de fraudeur voor het grootste deel helemaal niet bezit - heel snel via verschillende rekeningen wordt rondgepompt, waardoor het lijkt of hij vermogend is. Als er voldoende vertrouwen is gecreëerd bij een bank, neemt de oplichter in één keer een groot bedrag op en verdwijnt.

Weiss bracht een onderdirecteur van de toenmalige bank NMB in grote moeilijkheden, omdat deze zijn zaken voor hem behartigde. De ex-topbankier werd echter vrijgesproken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden