Ophef over bonusplan thuishulp

Een thuiszorgmedewerkster verzorgt de woning van mevrouw De Jong.Beeld anp

De gemeente Oude IJsselstreek in de Achterhoek is in opspraak geraakt doordat ze een bonus wilde koppelen aan het voeren van de zogenoemde keukentafelgesprekken met zorgvragers. Uit interne stukken blijkt dat de gemeente het externe bureau dat ouderen moest herindiceren een bonus beloofde als de gesprekken zouden uitmonden in minder dan 2,5 uur huishoudelijke hulp per week.

Omdat het zo'n forse klus was, stemde de gemeenteraad in met het plan om het voeren van zo'n 1200 gesprekken uit te besteden. Maar wat de raad niet wist, is dat het college er een zogeheten bonus/malus aan wilde koppelen.

Stukken die via De Gelderlander uitlekten, brachten wethouder Bert Kuster (Lokaal Belang, zorg) deze week in een lastig parket. In een brief aan de raad schrijft hij dat het een 'proefballonnetje' was. De uitvraag zou geen formeel stuk zijn, maar slechts een 'denkrichting' bevatten.

SP-Tweede-Kamerlid Renske Leijten heeft - gealarmeerd door de lokale SP-fractie - aan staatssecretaris Van Rijn (volksgezondheid) gevraagd hoe hij hierover denkt en of er meer voorbeelden zijn van gemeenten die zoiets toepassen. Matthijs Vermaat, een advocaat die zich veel met de Wmo bezighoudt, zegt dat 'zijn schoenen uitvallen' als hij de aanvraag van de gemeente leest.

Volgens Vermaat is zo'n regeling wettelijk niet toegestaan. Hij wijst op rechtszaken in de provincie Groningen waaruit blijkt dat de gemeenten via een aanbesteding de toestroom naar de Wmo niet mogen beperken.

Een van de partijen die de offerte-uitvraag van Oude IJsselstreek te zien kreeg, was Sciopeng, een grote speler in deze sector, die in 130 gemeenten keukentafelgesprekken voert. Directeur advisering Eddy de Bruin noemt het idee uitzonderlijk. "Er zijn wel meer gemeenten die iets proberen, maar zo gek had ik het nog niet gezien."

Bezuinigen zonder dat het te veel opvalt
"Ik begrijp het wel, want Oude IJsselstreek is twee jaar geleden behoorlijk getroffen toen Sensire zo'n 700 thuishulpen moest ontslaan. Het idee ontstond dat de gemeente te hard had bezuinigd. Nu zijn ze zoekende hoe ze toch kunnen bezuinigen, zonder dat het te veel opvalt."

Uiteindelijk kwam de gewraakte passage niet in het contract te staan, zo blijkt uit de definitieve versie van de overeenkomst. Maar dat lag niet alleen aan de gemeente, zegt Karin Samplonius, directeur van Treve Advies, het bedrijf dat de opdracht de afgelopen maanden uitvoerde. "Het was geen proefballon, want het stond in de stukken. Alleen vonden wij dat we als bureau onze onafhankelijkheid zouden verliezen als we akkoord waren gegaan. We hebben de opdracht aangenomen, maar zonder de bonus."

Samplonius kan niet zeggen in hoeverre het aantal toegekende uren hoger of lager dan 2,5 uur per inwoner uitviel. Ze zegt geen analyse te hebben gemaakt van de 1200 nieuwe indicaties. Volgens de gemeente is het nog te vroeg om te zeggen of de ouderen erop vooruit of achteruit gaan.

Staatssecretaris Van Rijn keurt bonusafspraken af. Hij heeft onlangs de gemeenten erop gewezen dat zij elk hulpverzoek van burgers individueel moeten beoordelen. "Financiële motieven passen daar niet in", laat zijn woordvoerder weten.

In een recent debat met de Tweede Kamer kondigden meerdere partijen al aan dat zij desnoods een verbod op bonusafspraken bij aanbestedingen eisen als gemeenten er toch mee aan de slag gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden