Ophef door Franse taaleis bouwvakkers

arbeidsmigratie | Wel zo veilig als een bouwvakker het snapt wanneer er een gaslek is, zeggen voorstanders van de Franse taaleis. Discriminatie, vinden tegenstanders. Voor de verkiezingen worden de messen geslepen.

Moet een bouwvakker de Franse taal beheersen voordat hij een weg mag asfalteren, een fundering mag storten of een hijskraan mag besturen? Ja, vinden steeds meer Franse regio's en steden: Wie geen Frans spreekt, komt niet meer de steiger op. Zo werpen ze een dam op tegen buitenlandse werknemers - in de praktijk vooral Portugezen, Roemenen en Polen.


Hoe dat concreet gaat, bleek deze week in de regio Auvergne-Rhône-Alpes. De conservatieve president van dit gebied, Laurent Wauquiez, stuurde maandag voor het eerst een Franse taalbrigade op pad.


Het team, bestaande uit vijf voltijds ambtenaren, moet op bouwplaatsen controleren of de ingehuurde arbeiders het Frans voldoende machtig zijn. Bij een overtreding riskeert de aannemer een boete van 10.000 euro en kan hij nieuwe publieke opdrachten op zijn buik schrijven.


De taaleis druist in tegen het vrije verkeer van werknemers binnen de Europese Unie. Er klinkt dan ook veel kritiek. Vakbonden noemen de maatregel 'xenofoob', 'schandalig' en 'om te kotsen'.


Werkgevers waarschuwen voor een 'nationalistische' tendens. En het Franse ministerie van economische zaken spreekt van 'racistisch, discriminerend en onuitvoerbaar' beleid; minister Michel Sapin laat onderzoeken of hij het op juridische gronden kan verbieden.

Verplichte tolk

Ondertussen rukt de maatregel op, vooral in gebieden waar de Conservatieve partij Les Républicains heerst. Vijf van de twaalf regio's stellen het Frans sinds kort verplicht bij bouwprojecten voor de overheid: Pays de la Loire, Hauts-de-France, Normandië, Auvergne-Rhône-Alpes en Île-de-France. Vijf departementen (Charente, Nord, Vendée, Haut-Rhin, Corrèze) en gemeenten (Angoulême, Chalon-sur-Saône, Vienne, Bourges, Montfermeil) doen hetzelfde.


Vincent You, de Conservatieve loco-burgemeester van Angoulême, begon er in mei vorig jaar als eerste mee. Hij stelde een tolk verplicht op bouwplaatsen met gedetacheerde arbeiders die geen Frans spraken. Voor de veiligheid, zei hij, want het is ronduit gevaarlijk als Poolse collega's een Franse waarschuwing over een gaslek niet begrijpen.


De maatregel helpt volgens You ook tegen sociale dumping. Want de verplichte dure tolk maakt het voor aannemers minder aantrekkelijk om goedkope buitenlandse krachten in te huren. Zo worden de lonen minder gedrukt en houden Franse bouwvakkers meer kans op fatsoenlijk betaald werk.


De Franse taaleis gaat door het leven als de 'clause Molière', ofwel Molière-clausule, vernoemd naar de 17de-eeuwse toneelschrijver en grootmeester van de Franse taal. Maar premier Bernard Cazeneuve, die helemaal niets van de maatregel moet hebben, spreekt liever van de 'clause Tartuffe', verwijzend naar de hypocriete geestelijke uit Molière's gelijknamige toneelstuk.

Gruwen

Volgens Cazeneuve voeren lokale politici de clausule niet in wegens 'hun liefde voor de Franse taal', maar wegens hun wens om buitenlandse concurrentie te weren. Sommigen zouden bovendien hopen dat ze in juni worden verkozen in het Franse parlement.


Zo is de 'clause Molière' een politiek thema geworden waar ook de kandidaten voor de naderende presidentsverkiezingen zich op profileren. De Conservatieve voorman François Fillon, op de populistische toer na beschuldigingen van fraude, schaart zich achter de taaleis.


Hij overweegt er zelfs nationale wetgeving van te maken. Zijn concurrenten, van links tot rechts, gruwen ervan. Voor de sociaal-liberale Emmanuel Macron, zeer pro-Europees, is het vrije verkeer van werknemers heilig. En voor de rechts-populistische Marine Le Pen gaat de taaleis voorbij aan het werkelijke probleem. Ze signaleert dat veel buitenlandse krachten in Frankrijk onder het minimumloon werken en in hun thuisland weinig sociale lasten afdragen, wat hen tot oneerlijke concurrenten maakt. Volgens Le Pen is Fillon 'te laf' om dit ware probleem aan te pakken.


Het aantal buitenlandse werknemers in Frankrijk neemt al jaren toe en ligt nu op 340.000. Tegelijk werken er zo'n 190.000 Fransen in een ander Europees land. De Europese Unie erkent dat de huidige wetten sociale dumping in de hand werken, maar slaagt er door weerstand van Oost-Europese landen niet in om de regels te veranderen.


Nu proberen Franse regio's het dus op eigen houtje, met als risico dat de rechter er een stokje voor steekt of dat andere landen ook Franse werknemers naar huis gaan sturen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden