Opgestapte N-VA blijft in België aan de touwtjes trekken

De Belgische premier Charles Michel. Beeld BELGA

Na een regeringscrisis van een week tekent premier Michel vandaag toch het VN-migratiepact. De prijs die hij betaalt: doorrege­ren met een minderheidsregering, die sterk afhankelijk is van de N-VA.

Premier Charles Michel kan vandaag namens België het VN-migratiepact tekenen in Marrakesh. Voor de Franstalige liberaal is het een erezaak. Hij wil koste wat kost internationaal gezichtsverlies vermijden. Bovendien wil de liberale premier afrekenen met de perceptie in Franstalig België dat hij als enige Franstalige partij in de regering een handpop is van de N-VA.

De prijs is dat Michel na het vertrek van de Vlaams-nationalisten uit de regering, veroordeeld is tot het vormen van gelegenheidsmeerderheden. Diezelfde N-VA zou daar wel­eens flink van kunnen profiteren.

Afgelopen week leken de kaarten nog heel anders geschud. De N-VA had zich met haar felle verzet tegen het migratiepact van Marrakesh vergaloppeerd en onmogelijk gemaakt binnen de Belgische regering, was het oordeel. Nadat premier Michel in het parlement ruime steun kreeg voor het migratiepact, had hij de ­­ N-VA klemgezet.

Zaterdagavond liep de N-VA weg uit een ingelaste ministerraad over de kwestie. Voor Michel was dat het signaal dat de partij, na een week van steeds verschuivende ultimata en dreigementen, nu definitief de regering zou verlaten. Diezelfde avond nog promoveerde hij een liberale en een christen-democratische staatssecretaris tot minister. Hij wil met een minderheidskabinet doorregeren tot de verkiezingen van 26 mei volgend jaar.

Cruciale fout

De zwartepiet leek daarmee bij de N-VA terecht te komen. Die partij had afgelopen weken een enorme draai gemaakt rond het niet-bindende pact, toonde geen bereidheid om een compromis te sluiten en stortte de regering daarmee in een crisis. Pas enkele weken geleden ontpopte de partij zich tot fel tegenstander van het pact, nadat zij flink wat kiezers aan de antimigratiepartij Vlaams Belang verloor bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dinsdag maakte de N-VA een cruciale fout door op sociale media een felle campagne te lanceren tegen het migratiepact, terwijl de coalitiepartners nog een compromis probeerden te bereiken.

Daarop passeerde premier Michel zijn coalitiepartner en vroeg hij het parlement om steun voor ‘Marrakesh’, zodat hij met flinke steun zou kunnen afreizen. Na enkele urenlange debatten en mislukte toenaderingspogingen voelde de N-VA zich dit weekend genoodzaakt om officieel uit de regering te stappen.

Nu het eerste stof is neergedwarreld, lijkt de N-VA het spel nog niet zo slecht te hebben gespeeld. Michel kreeg voor het VN-pact steun van de linkse oppositie, maar dat lijkt ook meteen het enige dat hij van ze krijgt. Na vierenhalf jaar oppositie tegen het ‘afbraakbeleid’ van de regering-Michel, zijn zij niet bereid om zijn regering de laatste vijf maanden vlot te trekken.

Handpop

Dat betekent dat de minderheidsregering van Michel, die nu slechts 52 van de 150 zetels heeft, afhankelijk is van de N-VA om het oude regeerakkoord uit te voeren. Die partij zei gisteren al dat ze ze zich in economische dossiers constructief wil opstellen. Zij het onder voorwaarden. Daarmee loopt Michel opnieuw de kans om weggezet te worden als handpop van de N-VA, zegt politicoloog Carl Devos. “De N-VA zal de slagkracht van deze minderheidsregering bepalen. Die handpop is alleen van hand gewisseld.”

Tegelijkertijd kan de N-VA vol op het orgel gaan in de verkiezingscampagne. N-VA-voorzitter De Wever leek die campagne dit weekend al te beginnen door te spreken van ‘de Marrakesh-coalitie’. Voor de Vlaams-nationalisten is de locatie voor de VN-bijeenkomst daarbij een groot cadeau.

Zo bezien plukt de N-VA de vruchten van de huidige situatie: zij kan een verantwoordelijke bestuurspartner zijn wanneer het de partij uitkomt, en tegelijkertijd als ‘anti-establishment partij’ permanent campagne voeren vanuit het parlement. Het lijkt een ideale positie voor een partij die moet koorddansen om zowel de rechtse antimigratie-stemmer als de gematigde kiezer binnenboord te houden.

Harbers: Marrakesh niet bindend

Nederland zal vandaag op de VN-top in Marrakesh zijn politieke steun uitspreken voor het VN-migratiepact. Staatssecretaris Mark Harbers zal wel benadrukken dat het VN-pact wat Nederland betreft ‘niet-bindend’ is. De definitieve ondertekening van het pact is later, bij de vergadering van de VN in New York. Daar zal Nederland een officiële stemverklaring afgeven over het niet-bindende karakter. Deze stemverklaring kwam er na felle kritiek van rechtse oppositiepartijen op het verdrag.

Het ‘VN Global Compact voor Veilige, Geordende en Reguliere Migratie’, zoals het akkoord heet, bevat voornemens en afspraken over het voorkomen van irreguliere immigratie, over minder illegaliteit, meer terugkeer en het bevorderen van legale migratieroutes. Voor het eerst sluiten ook herkomst- en transitlanden van migranten zich bij het akkoord aan. 

Lees ook: 

Het migratiepact: hoe een VN-akkoord de wereld opschudt

Het migratiepact van de Verenigde Naties is het oog van een politieke storm, die raakt aan de grote discussies die Europa voert over migratie en nationale soevereiniteit. Hoe kwam het zover?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden