Opgesierde tuttigheid en laconieke liefdeloosheid

Theater

’Huisvrouw/Gras’ van Esther Gerritsen door Het Vervolg. Regie: Hans Trentelman. T/m 25/3. www.hetvervolg.nl

Altijd de moeite waard als een gezelschap zich aan heropvoeringen waagt van recent repertoire van eigen bodem. Meestal blijven die stukken na de eerste uitvoering op de plank liggen, alsof men bang is de auteur te veel eer te gunnen. Er wordt veel toneel gemaakt, maar het wereldje blijft klein en grote ego’s kunnen elkaar danig in de weg zitten.

Het Maastrichtse Het Vervolg heeft minder last van zo’n narcistische cultuur. Toegegeven, het heeft niet te kampen met een auteur van naam binnen het gezelschap. En het kiest voor stukken die destijds in een ander circuit zijn gespeeld. Maar toch. Ze doen het. Aan ons om te zien of dat een verfrissende kijk oplevert.

’Huisvrouw’ (1999), een monoloog van een in luxe levende huisvrouw (en Esther Gerritsens eersteling), was een werkplaatsproductie van het Amsterdamse Gasthuis, en werd in 2000 uitverkoren voor een tournee in de serie Nieuwe Theatermakers. ’Gras’ (1999), een tragikomedie over een kreupel gezin, is acht jaar geleden door Het Syndicaat voor jongeren gespeeld. Opmerkelijk is dat de twee stukken, die afzonderlijk zijn ontstaan, nu samen en zonder pauze worden opgevoerd alsof ze een eenheid vormen.

Regisseur Hans Trentelman wekt daarmee de suggestie, dat de pasgetrouwde huisvrouw en de moeder van twee volwassen kinderen in ’Gras’ dezelfde zijn. Daar valt wat voor te zeggen.

Met terugwerkende kracht werpt het in elk geval een nog deprimerender licht op het tentoongespreide geluk in ’Huisvrouw’ dan Gerritsen al in haar tekst laat doorschemeren. Zo geeft de plompverloren mededeling van de vader aan zijn kinderen in ’Gras’, dat hij geen seks meer met hun moeder heeft, een nieuwe dimensie aan het eerder in ’Huisvrouw’ verwoorde: „Hij heeft seks. Met haar. Zij heeft geen seks. Zij heeft hem.”

De huisvrouw praat vaak in de derde persoon over zichzelf. Dat heeft Trentelman aangegrepen om de twee stukken ook visueel te koppelen. De andere drie acteurs dansen in representatieve kostuums als presentators om de vrouw, dan nog in negligé wachtend op haar echtgenoot, en bekogelen haar met teksten als net geciteerd. Zij kijkt dan verbaasd of krimpt ineen, al naar gelang de inhoud.

Dat is grappig als een variéténummer. Het haalt de tuttigheid van dat verwende huisvrouwtje naar voren, maar – en dat vind ik jammer – het gaat voorbij aan de eenzaamheid die zich ongewild nestelt in het bizarre relaas van de vrouw als zijzelf alle gekoesterde weelde opsomt. En juist dat was wat me er destijds voor deed vallen: in absurde alledaagsheid verscholen tragiek.

Gerritsens tekst verdraagt geen opsiering. In ’Gras’ laat Trentelman het origineel gelukkig veel meer intact. Blijkbaar dwingt dat dan tot een sobere enscenering. Net als bij Het Syndicaat zit het gezinnetje front publiek, op plastic campingstoeltjes, en kaatst de kwetsende zinnetjes de zaal in. Soms met achteloze blikken naar elkaar. De desinteresse en liefdeloosheid druipen ervan af en doen de laconieke humor meer recht. Al had het naar mijn smaak nog droger gespeeld mogen worden, de double is voor velen vast een plezante kennismaking met Esther Gerritsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden