Opgepoetst gefilterd geluk

Showen met geluk via foto's is van alle tijden, is te zien bij de Fotoweek die nu plaatsvindt. Maar kostte het vastleggen van geluk in 1900 nog een dag, nu is dat in een seconde gepiept.

Wie op Facebook of Instagram kijkt, denkt: wat is iedereen toch gelukkig. "Foto's zijn bij uitstek de manier om ons geluk te bevriezen en te delen met de rest van de wereld. Dat is altijd al zo geweest. Het lijkt nieuw door de opkomst van sociale media, maar showen met ons geluk op afbeeldingen is er altijd al geweest", zegt Else Kramer. Ze is fotografe en geeft trainingen over sociale media en fotografie. Voor het tv-programma 'Editie NL' gaf ze een snelle selfie-cursus.

Binnen korte tijd is de camera veranderd van een groot onverplaatsbaar ding in een voorwerp dat in onze broekzak past. "Er is veel veranderd op technisch vlak, maar minder in wat we laten zien met foto's." Kramer noemt als voorbeeld een familieportret uit begin 1900. De vader zit op de voorgrond streng en trots met zijn armen over elkaar. Moeder wordt omringd door haar kinderen en heeft een boek op schoot. Dit laat zien dat zij genoeg kinderen hebben die later voor hen zorgen. Ook laat de vrouw merken dat ze naast haar leven als huisvrouw slim is, ze kan lezen. In de hoek staat op een tafeltje subtiel bedoeld een kristallen vaas. Geld voor kunst of luxe hadden ze dus ook. Kijk zelf maar. "Destijds werd een afbeelding ook gemaakt om te laten zien hoe goed een gezin het voor elkaar had. De portretten zien er heel anders uit dan de selfies van tegenwoordig, maar het idee erachter is hetzelfde."

"Nu zijn we spindoctor van ons eigen geluk. Wie een rotdag heeft plaatst dit niet op Facebook, maar een gezellige lunch met vriendinnen wordt vastgelegd. De overdaad aan luxe zoals de familieportretten uit de vorige eeuw zijn te vergelijken met de Tumbler pagina: Rich Kids Of Instagram", zegt Kramer. Die website verzamelt foto's die rijke jongeren van zichzelf op het internet plaatsen. Champagne, Porsches, dure schoenen, of nog beter, een combinatie van die drie.

Kramer wijst erop dat er toch een verschil is in de manier waarop we geluk laten zien.

"Vroeger was het tonen van emoties not done voor de elite. Het was iets volks. Chique families kijken op portretten allemaal serieus. Als we dat nu zien, denken we: oei, die kijken bedroefd. Dat is vast geen gelukkig gezin."

Het tegenovergestelde is nu zichtbaar. We doen niets anders dan lachen op foto's en tonen hoe blij we zijn. Daarbij verschijnt ook steeds vaker dat we blij moeten zijn met wat we hebben. Een foto van een simpel kopje koffie op Instagram wordt geïllustreerd met de woorden: #geluksmomentje.

Emoties worden al lang niet meer vermeden op beeld. Kramer: "Emoties zijn de normaalste zaak van de wereld. De gêne is verdwenen. Lichaamsdelen en kwalen worden nu ook tentoongesteld. We staan nergens meer van te kijken. "

Het thema van de Fotoweek is dit jaar: Kijk! Mijn geluk! Van 12 t/m 21 september zijn er in het hele land activiteiten georganiseerd in het kader van fotografie en geluk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden