Opgedroogd Boliviaans Poopómeer mogelijk voorgoed verdwenen

Visser Rene Valero in zijn boot. Vissen sterven massaal door de droogte. Beeld REUTERS
Visser Rene Valero in zijn boot. Vissen sterven massaal door de droogte.Beeld REUTERS

Ooit zwommen er miljoenen vissen en baadden tientallen flamingo's er pootje. Maar nu wordt het Poopómeer genoemd als hét voorbeeld van wereldwijde opwarming van de aarde. Het meer is inmiddels officieel 'opgedroogd' verklaard, mogelijk voorgoed.

"Veertig dagen geleden was er nog water. Nu slechts plassen", vertelde Valerio Calle Rojas vorige week aan persbureau Reuters. De voormalige visser die woonde aan de rand van het Poopómeer verhaalde hoe zijn leven is veranderd nu de vissen dood zijn. Hij besloot te doen wat ruim vijfhonderd families deden: de alpaca's verkopen en migreren naar de Boliviaanse stad La Paz.

Rojas heeft recht van spreken. Het zoutwatermeer waar hij in viste, is niet langer. Vorige week kon aan de hand van satellietbeelden een onthutsend beeld worden geschetst van de toestand van het gebied. Van het ooit smaragdgroene wateroppervlak is slechts een klein stroompje over, 2 procent van wat het ooit was. De Boliviaanse overheid gaf het gebied vorige maand een titel mee: opgedroogd.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Twee satellietbeelden van het Poopó-meer. Links is het meer in 2013, rechts het meer op 16 januari. Beeld AP
Twee satellietbeelden van het Poopó-meer. Links is het meer in 2013, rechts het meer op 16 januari.Beeld AP

161 miljard liter te weinig
Met een oppervlakte van bijna duizend vierkante kilometer is het Poopómeer, gelegen op 3700 meter hoogte, op het Titicaca-meer na de grootste waterplas van Bolivia. De watertoevoer komt in de zomer vooral van smeltwater, dat van de gletsjers in de omgeving naar het meer toe stroomt. Regen is een andere belangrijke factor voor de waterstand. Maar nu de droogte ook in het regenseizoen aanhoudt, stokt de watertoevoer en verdwijnt het meer van de kaart.

Dat het niet goed ging met de waterstand, was al langer bekend. Eind 2013 concludeerde een Duits consortium, dat onderzoek deed voor de Boliviaanse regering, dat er jaarlijks 161 miljard liter water te weinig het Poopómeer in stroomde om het waterniveau constant te houden. Een jaar later stierven ruim een miljoen vissen en tientallen flamingo's.

Sporen van een auto in het oorspronkelijke Poopó-meer. Beeld REUTERS
Sporen van een auto in het oorspronkelijke Poopó-meer.Beeld REUTERS

Klimaatverandering
Het is allemaal het gevolg van klimaatverandering, zo betoogt Milton Perez, een onderzoeker van de Technische Universiteit van Oruro in Bolivia. Hij wijst op een onderzoek uit 2010, waaruit blijkt dat de opwarming van de aarde van grote invloed kan zijn op het Boliviaanse waterlandschap. Volgens hem is het gebied in dertig jaar 1 graad opgewarmd. Daardoor verdampt water drie keer sneller dan normaal.

Dirk Hoffman, een Duitse glacioloog, vertelde in de Guardian dat klimaatverandering ook zorgde voor het verdwijnen van de gletsjers. "Dit is een toekomstbeeld van hoe klimaatverandering de wereld gaat veranderen."

Mijnbouw
Alle problemen afschuiven op de weersomstandigheden is echter wat te kort door de bocht, betogen actiegroepen en zelfs enkele leden van het Boliviaanse ministerie van gezondheid. Zij menen dat door mensen zelf onzorgvuldig is omgesprongen met de watertoevoer van het meer. In de omgeving zijn namelijk tientallen mijnen gevestigd, die water uit zijrivieren aftappen voor eigen gebruik.

Bovendien zouden de mijnbedrijven hun afval dumpen in de buurt van het Poopómeer, met hoge concentraties vervuilende stoffen in het water tot gevolg.

De organisaties vrezen dat door de mijnbouw altijd te weinig water het meer in gaat stromen. De Boliviaanse president Evo Morales probeerde de moed er nog wel in te houden. In het verleden is het meer ook weleens droog komen te staan. "Mijn vader vertelde me dat je vroeger op een fiets kon oversteken als het meer was opgedroogd. Het water kan dus wel terugkeren."

Verbetering: abusievelijk was de oppervlakte van het meer verkeerd opgeschreven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden