’Operatie Schaak’ was meer dan alleen Ingrid Betancourt

(Trouw) Beeld AFP
(Trouw)Beeld AFP

Zonder ook maar een schotte lossen, bevrijdde het Colombiaanse leger een jaar geleden vijftien gijzelaars uit handen van het Farc. Het land blikt vandaag feestelijk terug op de actie.

Overmorgen wordt een zware dag voor sergeant José Miguel Arteaga. Hij gaat dan naar een dierenpark in het zuidoosten van Colombia om ’Het meisje’ los te laten: de cusumbo (een soort wasbeer) die hem gezelschap hield tijdens zijn gevangenschap in het oerwoud. Het stadsleven is niets voor het beest.

Zelf vond Arteaga het trouwens ook niet gemakkelijk, na tien jaar en drie maanden gevangenschap bij het Farc, de guerrillabeweging die al meer dan een halve eeuw vecht tegen de staat en in een slinkend deel van het land nog heer en meester is. Het afgelopen jaar liet nieuws over andere bevrijde gijzelaars, of een reis die hem door het oerwoud bracht, hem instorten, zo vertelde hij het weekblad Semana.

Dat zocht vorige week uit hoe het verder ging na ’Operatie Schaak’, waarmee het leger van Colombia op 2 juli 2008 zonder een schot te lossen een aantal belangrijke gijzelaars van het Farc bevrijdde. Soldaten deden zich voor als leden van een humanitaire organisatie die de gijzelaars kwamen verplaatsen.

Internationaal ging de aandacht vooral uit naar Ingrid Betancourt, presidentskandidaat toen ze ontvoerd werd en behalve Colombiaanse ook Française. In de VS werd vooral gejuicht om drie Amerikanen, gepakt terwijl ze in opdracht van hun regering meehielpen bij het bestrijden van drugsteelt in Colombia. Maar zowel Semana als het dagblad El Colombiano pakten vooral uit met de vier politiemensen en zeven militairen die vrijkwamen. Dat leverde ontroerende en pijnlijke verhalen op: van de stoel die al die jaren leeg aan tafel stond, maar ook over het kind in de tienerleeftijd dat na een jaar nog niet echt gewend is aan die vader.

Ze kampen nog met parasieten en andere ziekten die ze tijdens hun gevangenschap opliepen. Velen schrikken nog van menigten of van overkomende vliegtuigen, en zijn onder behandeling voor posttraumatische stress.

Allemaal zijn ze nog in dienst, veelal in combinatie met een studie. Dat lijkt misschien vreemd, maar tijdens hun gevangenschap was politieman of militair zijn hun identiteit, hun houvast. En na terugkomst bleek de dienst zo goed mogelijk voor hen te hebben gezorgd. Ze waren bevorderd naar rangen die ze vermoedelijk ook hadden bereikt als ze hun carrière gewoon hadden kunnen voortzetten. Hun gezinnen kregen al die tijd driekwart van het salaris, een kwart was opzijgezet voor henzelf. Dat gaf hen een goede start om hun leven weer op te pakken en eventueel naast het werk een bedrijf te beginnen. Sergeant Arteaga leverde het bovendien een meer dan goede vervanging op voor zijn huisdier: hij werd verliefd op een bankmedewerkster toen hij een rekening kwam openen.

Met zowel geld als liefde liep het daarentegen mis bij politie-sergeant Julio César Buitrago: zijn vrouw had via een rechtszaak het spaargeld weten te bemachtigen en was naar Spanje vertrokken, hun drie kinderen bij oma achterlatend. Hij is er rustig onder gebleven, zegt hij, verdient bij met lezingen, studeert Engels en probeert zijn tien jaar gevangenschap achteraf te ’verkorten’ door in vergeelde oude kranten het gemiste nieuws in te halen.

Sergeant Jose Ricardo Marulanda knielt ontroerd in Lindosa bij de herdenking van zijn bevrijding ¿ nu bijna een jaar geleden ¿ uit handen van het Farc. (FOTO REUTERS) Beeld
Sergeant Jose Ricardo Marulanda knielt ontroerd in Lindosa bij de herdenking van zijn bevrijding ¿ nu bijna een jaar geleden ¿ uit handen van het Farc. (FOTO REUTERS)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden