Operateske seks is vaak knullig, koud of koddig

Seks in de opera. Het blijft behelpen. Hoewel operaregisseurs steeds verder gaan in het bedenken van extreme, absurde, onbegrijpelijke, irriterende dan wel choquerende ensceneringen (soms zelfs een combinatie van al die vijf bijvoeglijke naamwoorden tegelijkertijd), met seks in de opera weten ze hoegenaamd geen raad.

Neem nou de productie van Franz Schrekers 'Der Schatzgräber', waarmee De Nederlandse Opera vorige week het seizoen opende. In de orkestbak, waar Marc Albrecht en het Nederlands Philharmonisch Orkest zich in het zweet zwaaiden en speelden, droop de seks die Schreker in de noten stopte ervan af. Erotische muziek in alle lust en luister. Vooral de derde akte, niet minder dan een veertig minuten durende verklanking van de liefdesnacht tussen Els en Elis, vraagt om verbeeldingskracht van een regisseur.

In dit geval was dat Ivo van Hove, toch niet bang voor kale seks op de bühne, getuige zijn 'naakte' enscenering van 'Othello', deze dagen weer te zien. In 'Der Schatzgräber' koos hij er voor om de zangers buiten spel te zetten en de 'seks' te laten plaatsvinden in een videofilm. En dus keken we nu naar twee hulpeloos op de bühne rondhangende personages, wier liefdesnacht levensgroot achter hen geprojecteerd werd, gespeeld door vooraf opgenomen andere personen.

Je zou het esthetisch kunnen noemen, en dat was het tot op zekere hoogte, maar het was ook een soort castratie. En bovendien werd de wellustige warme damp die uit de bak opsteeg, meteen doodgeslagen met een super kil en koud beeld.

Maar het kan veel erger hoor. In dat andere werk van Schreker - 'Die Gezeichneten' - dat DNO een paar jaar eerder uitvoerde, zagen we een heuse orgie in ondergoed op het toneel. Lachwekkend belachelijk en knullig. Of al die zogenaamde perversiteiten in 'Salome' van regisseur Peter Konwitschny - scabreus? Nee, echt niet, eerder koddig. Zijn collega Calixto Bieito liet in Berlijn het titelpersonage in Glucks 'Armida' - een mannenverslindster - steevast omringen door een dozijn piemelnaakte sportschoolmodellen. Het had wel wat, maar de daad bleef natuurlijk ook hier achterwege.

In de filmwereld woedt de discussie over echte en nepseks ook al een tijd. Pornoacteur Rocco Siffredi mocht zijn - allerminst koude - kunstje laten zien in het serieuze 'Romance' van Catherine Breillat, onze Thom Hoffman deed het ook al eens echt voor de camera en in Denemarken hadden we de Dogma filmregisseurs.

En in de opera hebben we voor de platte seks Corina van Eijk van Opera Spanga. Ooit zette ik boven een recensie van een van haar producties: 'Lekker neuken in Rigoletto'. De hoofdredacteur hield het tegen, al dekte de kop de lading precies. Ook hier was de seks trouwens tamelijk treurig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden