Openheid is de sleutel tot alles

Liggend in elkaars armen zullen Sol Leon en Paul Lightfoot, dansers bij het NDT sinds 1987, bedolven worden door een straal gruis. Zaterdagavond is hun afscheidsvoorstelling in Den Haag. Nog meer gespannen is Sol Leon voor de allerlaatste voorstelling van haar zestiende NDT-seizoen, in Barcelona op 30 juni. Dan zullen haar familieleden in Spanje haar voor het eerst zien optreden.

Op de vraag van de fotograaf of ze haar tanden wat meer wil ontbloten, staart de Spaanse hem met haar zwartste koele meren des doods doordringend aan. Niet haar gebit maar haar lange nek ontbloot ze, haar golvende haardos schijnbaar achteloos naar achteren werpend. ,,Nee, niet mijn tanden! Al zeker vijf jaar geleden heb ik voor het laatst een tandarts kunnen bezoeken. Hij, maar ook een loodgieter staan boven aan mijn prioriteitenlijstje; thuis doen de kranen het niet meer.''

Sol Leon komt uit een hecht, katholiek gezin met vijf kinderen, met een nog levende, almachtige grootmoeder. ,,Mijn vader is Andalusiër, dus op feesten en partijen werd er altijd gezongen en gedanst. Als mij vroeger werd gevraagd wat ik wilde worden zei ik 'ik ben een danser'. De gedachte iets te moeten worden kwam niet in me op. Op mijn zestiende, toen ik in Madrid op een nonnenschool zat, zag ik voor het eerst een voorstelling van Béjart. En ik was volkomen verbijsterd. Vanaf toen volgde ik vier balletlessen per dag. Mijn leraar geloofde in mijn talent, maar het was een harde tijd, want technisch gesproken had ik een achterstand door die late start. Bovendien moest ik werken om mijn lessen te bekostigen. Ik werd opgemerkt door Vittorio

Viagi, een Italiaanse danser. Op zijn mededeling dat hij alleen solisten nodig had, antwoordde ik: Ik bén een solist!''

,,De fotograaf Jorge Fatauros en zijn vrouw Hanneke maakten een video van me, in de studio van Victor Ullate. Toen Arlette van Boven van het NDT die zag, ging het razendsnel. Binnen een week zat ik in Den Haag. Vanaf het allereerste moment voelde ik me thuis.''

,,Voor de belichting van 'Frankenstein', een heel raar ballet van Kylian, repeteerde ik op een avond met Kylian en een zekere Mister Lightfoot. Ik werd verliefd op hem. Zo is het begonnen. Ik had vooral contact met mijn landgenoot Nacho Duato en Hans van Manen. Omdat ik geen Nederlands sprak, was ik voor zijn openingsballet van het nieuwe gebouw als dubbel achterin geplaatst. Op een gegeven moment zei hij tegen de anderen: 'zoals zij het doet, bedoel ik het'. Vervolgens zette hij me op de eerste rij. Het klikte direct, meer en meer. Hans gaf me zoveel moed, zelfvertrouwen. Dat is een gave van hem. Ik werd door zijn persoonlijkheid geraakt. Mijn eindsolo in zijn Kammerballett is beslist een hoogtepunt van die klik geweest.''

Hans van Manen: ,,Sol kan zo fantastisch invullen en toch blijft het wat je maakt. Ze zal nooit de choreografie veranderen. Het is zo persoonlijk, zo fabuleus wat ze doet. Achteraf denk ik altijd weer: Goh, dat heb ik goed gemaakt!''

Dat het echtpaar hem vroeg peetvader van hun dochtertje te zijn weerspiegelt zich in haar beeldschone garderobe. ,,Paul en ik, verliefd op elkaar en ons werk, creëerden ons eigen wereldje. Uren achtereen waren we bezig. Hij met een explosieve energie, direct, ik passiever, meer in de positie van bedachtzame controleur die bijstuurt. Dat zijn onze rollen. Hartstochtelijk genoten we van alles wat we zo eerlijk mogelijk probeerden uit te vinden en over te dragen. Soms werkten we aan vier balletten per dag tegelijk. Urenlang konden we kijken naar Jiri of Hans, hoe zij het deden. In zo'n broeinest van toegewijde mensen met zoveel botsende ambities kom je vrienden en vijanden tegen. Het waren zestien tropenjaren, maar onmisbaar om me te kunnen ontwikkelen.''

,,Al heel snel leerde ik dat je een eigen stijl moet creëren. Je ervaart je eigen bewegingsgevoel en de noodzaak om dat uit te drukken. Openheid is de sleutel tot alles. We besmeurden ons met witte verf, als symbool voor onze vraag wat de geest van een danser is. Daarna kwam mijn zwangerschap, absoluut een hoogtepunt en keerpunt. Het was mijn allermooiste ervaring om te dansen met een baby in mezelf. Die extra dimensie inspireerde me enorm, gaf me het gevoel dat ik de eenvoud van het leven begreep.''

,,Het moederschap maakte me creatiever, ik ervoer het als een klein geheim dat ik tot uitdrukking wilde brengen. Onze balletten uit die periode zijn nog altijd cruciaal voor ons. Ze gaan over leven, energie, kwaliteit, inspiratie, over onze coming- out. Dus hoe we individualiteit najagen en dus uiteindelijk uit de cocon van dit gezelschap moeten stappen. De commercialisering van het NDT werkte voor ons als een gevangenis. We voelden ons uitgebuit worden. Wat de toekomst zal brengen weet ik echt niet, maar wel dat ik daarmee zélf aan de wandel wil. Ik bescherm mijn bestemming.''

,,De afgelopen maanden heb ik het gezicht van de dood gezien, door een tragische gebeurtenis bij een dierbare vriendin. Het deed me beseffen dat we geen tijd te verspillen hebben. Nooit zag ik de dood zo nabij, zo reëel. Tussen geboorte en dood is geen verschil. Sauras' geboorte bracht de dood steeds meer in onze balletten. Ik voelde me verantwoordelijker, wil de noodzaak van meer humaniteit kenbaar maken. Voor mij is de voorbereiding op het nu-of-nooit van een dansvoorstelling iets unieks. Dat is de drive, die ik zeker zal missen als ik echt zou stoppen. Ook daarom schuilt er iets moois in een afsluiting van een periode, die alles opengooit.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden