Openbare ruimte / De stad ligt op straat in Rotterdam

Dit weekeinde werd met een lange wandeling door Rotterdam het startschot gegeven voor het project 'Stad op straat. De publieke ruimte als (ontwerp)opgave'. Zo'n 200 mensen wandelden in groepjes langs meer dan vijftig adressen waar Rotterdammers open huis hielden.

ROTTERDAM - Vrijdag ging het Architectuur Instituut Rotterdam (AIR) officieel van start, zaterdag werd direct begonnen met het invullen van de missie: het aan de orde stellen van stedelijke kwesties. Het debat over actuele architectonische problemen moet worden gestimuleerd, mensen en ideeën samengebracht en opdrachtgevers geïnspireerd tot het maken van zinnige keuzes, zo luidt de doelstelling. De snel veranderende stad, de problemen van het grote-stadsleven en een nieuwe kijk op openbare ruimte vragen om discussie over de juiste manier waarop gemeente en projectontwikkelaars bij kunnen dragen aan verbetering.

'Stad op straat' wordt georganiseerd om de problemen nu eens niet in een vergaderzaaltje te beslechten, maar in de buurten zelf. Het gehele jaar door staat een aantal 'stadsstraten' centraal; lange doorgaande routes die gaandeweg de verschillende sociale en economische werelden tonen waaruit een stad is opgetrokken. Hier zijn gebruik en beleving van de openbare ruimte, net als de botsingen tussen verschillende belangen, het meest tastbaar. Hier gebeurt het, samenleven, of gebeurt het niet en gaan angst en onverschilligheid een buurt beheersen, met alle sociale gevolgen van dien.

Zaterdag werd een eerste wandel excursie uitgezet rond een van de geselecteerde stadsstraten: het lint Coolsingel - Kruiskade - Middellandstraat - Vierambachtsstraat - Mathenesseweg - Marconiplein. Meer dan vijftig adressen op en rond de route waren opengesteld voor de wandelaars. Eigenaars van de Bharat Lachmansingh Indian Shop en vrijwilligers van de Mevlana-moskee lieten zich verleiden tot een gesprek over hun leven en buurt, hun wensen en belangen. Net als de Chinese dokter Huang, de mensen van Tattoo Studio West en de blowers in coffeeshop Seven-Up.

Mevrouw Demir van de Turkse juwelierszaak Aspendos op de 1ste Middellandstraat heeft de Middellandbuurt door de jaren heen zien veranderen. Toen zij in 1975 met haar man in Rotterdam kwam wonen, waren zij het eerste Turkse gezin in de straat. De Middellandbuurt was toen welvarend en blank; de Middellandstraat een sjieke winkelstraat. Nu zijn winkeliers en bewoners voornamelijk allochtoon en blijft het blanke publiek weg -ondanks het feit dat een trouwring bij een Nederlandse juwelier snel vier keer zo duur is als bij een Turkse. ,,De overheid zou het blanke publiek moeten stimuleren terug te komen, door te investeren in cameratoezicht en aandacht voor de buurt'', zegt mevrouw Demir. Zij ziet niets in zaken als het pas opgeleverde 'tram plus' project, dat volgens haar alleen maar parkeerplaatsen kost en dus consumenten wegjaagt. Hier botst haar winkeliersbelang op dat van het algemene belang van snel en veilig openbaar vervoer.

Een meer cultureel getinte botsing van belangen heeft het echtpaar Demir met de huurder op de eerste verdieping. Het pand is door koop van hen, maar de huurder mag wegens de huurbeschermingsregels op de eerste blijven wonen. Het echtpaar woont dus niet boven de trotse juwelierszaak, wat in Turkije ongekend is.

Wat woongerief betreft zijn de zorgen van Marianne Vaessen op de Volmareinstraat van geheel andere orde. Zij woont in een afbraakwoning: een woning die op de nominatie staat gesloopt te worden maar 'om niet' door haar bewoond wordt. Het is in haar belang dat het pand zo lang mogelijk blijft staan, maar over de sloopdatum beslissen hogere machten. Om die machten tegenspel te bieden heeft de Volmareinstraat al jaren een straatgroep die de sociale structuur van de straat probeert te behouden. Ook buurtpastor Herman IJzerman maakt daar deel van uit. Zijn rondleiding door de buurt maakt duidelijk hoe belangrijk zo'n initiatief is. Geen enkele bewonersgroep heeft een meerderheid; als men zich niet organiseert, valt de publieke ruimte ten prooi aan de brutaalsten: de junks, criminelen, pooiers en huisjesmelkers.

De remedie daartegen is niet 'meer blauw op straat' doceert IJzerman. ,,Het gaat om meer bewoners op straat die verantwoordelijkheid en betrokkenheid voelen bij wat er op straat gebeurt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden