Open handel rond de Stille Oceaan

Handelsverdrag TPP bekendgemaakt: gedetailleerde afspraken, ook over milieu, gezondheid en arbeidsrechten

Nu de Nieuw-Zeelandse regering de volledige tekst van het grootse handelsverdrag Trans-Pacific Partnership (TPP) online heeft gezet, kan de politieke strijd over ratificatie beginnen.

TPP wil de handel bevorderen tussen ongelijke grootheden als de VS en Vietnam, Japan en Mexico, Australië en Maleisië, om er een paar te noemen. Zeven jaar is er op het akkoord gebroed, eraan geschaafd, erover gevloekt en getierd voordat de onderhandelaars van twaalf landen aan beide zijden van de Stille Oceaan het vorige maand aftikten.

Maar zij brachten toen alleen een samenvatting naar buiten. Sinds gisteren staat het hele, honderden pagina's tellende verdrag online.

Het blijkt diep in de details te duiken. Handelsafspraken over zinkstof, spoorbielzen en levende paling, de belofte dat werknemers in TPP-landen vakbondslid mogen zijn en vrij over hun salarissen mogen onderhandelen en de toezegging om haaien, zeeschilpadden, zeevogels en zeezoogdieren te beschermen, staan er allemaal in.

Ook sluit TPP de tabaksindustrie uit van arbitrage; als een land anti-rookmaatregelen neemt, mogen sigarettenfabrikanten het niet aanklagen voor het schaden van hun belangen.

Die nadruk op gezondheid, milieu en werknemersbelangen zou sceptici de wind uit de zeilen moeten nemen. Die zien TPP -- of handelsverdragen in het algemeen - als instrument van het grootkapitaal, louter bedoeld om bedrijfskassen te spekken.

En brede steun is nodig, want wil TPP ooit werkelijkheid worden, dan moet het door alle twaalf deelnemende landen worden geratificeerd. Al is er een ontsnappingsclausule: staan er na twee jaar zes handtekeningen onder, dan kán TPP in werking treden, als die handtekeningen goed zijn voor 85 procent van het gezamenlijk inkomen van het TPP-blok. Ofwel: als de VS niet tekenen, is alle moeite voor niets geweest.

In de Verenigde Staten zijn volgend jaar presidentsverkiezingen en TPP is het soort van onderwerp waar presidentskandidaten wat mee kunnen. Een verschrikkelijke deal, oordeelde de Republikeinse kandidaat Donald Trump onmiddellijk; een verdrag dat andere landen zullen gebruiken om de VS te bedonderen.

Ook zijn Democratische concurrente Hillary Clinton wachtte de definitieve tekst niet af en concludeerde vorige maand dat het eindresultaat haar niet kon bekoren. In het verdrag ontbreken afspraken die manipulatie van wisselkoersen moeten voorkomen, aldus Clinton. Dus kunnen potentiële TPP-partners naar hartelust hun munt devalueren en zo hun export goedkoper maken. Dat kost Amerikaanse banen, voorziet Clinton.

Clinton en Trump kunnen lawaai maken over TPP, ze kunnen er niet over stemmen. Dat doet het Congres, en daarin zetelen zij niet.

Op hoeveel steun president Obama in dat Congres kan rekenen, is verre van helder. Zowel aan Republikeinse als aan Democratische kant is er verzet, maar sleutelfiguren in beide partijen houden hun kruit droog.

Onder hen Paul Ryan, de kersverse voorman van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. "Bekrachtiging van TPP vraagt van de regering dat ze duidelijk uitlegt wat het voor Amerikaanse gezinnen betekent. Ik schort mijn oordeel nog even op", zei hij gisteren.

Wanneer het Congres zich over TPP buigt, is nog onbekend, maar de verwachting is dat Obama de eerste stappen voor behandeling zet, nu de verdragstekst openbaar is.

Zijn minister van buitenlandse zaken, John Kerry, heeft vertrouwen in de goede afloop. Tijdens een televisieinterview in Kazachstan, begin deze week, nodigde hij zowel Rusland als China uit zich bij TPP aan te sluiten. "We nodigen China uit, we nodigen Rusland uit, we nodigen ieder land uit dat wil meedoen, zolang ze de hoogste normen in acht nemen voor de bescherming van mensen en van open, transparant en verantwoord zakendoen."

Want die functie heeft TPP ook: het verdrag is er om handel te bevorderen én om standaarden te stellen waar anderen (lees: China) niet omheen kunnen. Niet voor niets noemde Clinton in haar vorige rol van minister van buitenlandse zaken TPP nog 'de gouden standaard'.

Wat is TPP?

De VS, Canada, Peru, Mexico en Chili aan de ene kant van de Stille Oceaan, en Nieuw-Zeeland, Australië, Vietnam, Maleisië, Singapore en Brunei aan de andere kant onderhandelden sinds 2008 over het Trans-Pacific Partnership (TPP). In 2013 schoof ook Japan aan. In oktober van dit jaar bereikten de landen overeenstemming.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden