Open blik op de hemel

Marjolijn van Heemstra dicht aangenaam concreet

Tegenwoordig noemt iedereen zich wereldburger, maar de Amerikaan Garry Davis was de eerste. De piloot van een B-17 bommenwerper wilde na de Tweede Wereldoorlog niet langer deelnemen aan 'het systeem'. Hij verscheurde zijn Amerikaanse paspoort, riep zichzelf uit tot citizen of the world, ontwierp zijn eigen 'wereldpaspoort' en reisde daarmee de hele wereld over. Marjolijn van Heemstra, dichter en theatermaker, ontmoette deze Garry Davis op zijn oude dag - hij overleed in 2013. Ze maakte een theatervoorstelling over hem en laat hem ook aan het woord in haar tweede dichtbundel, 'Meer hoef dan voet':

Een vriend van mij had een paspoort waarin stond:

het is de drager van dit document verboden naar Rusland te

reizen.

Ik stempelde eronder:

De hierboven genoemde restrictie is bij deze opgeheven.

Hij stuurde een kaart. Liefs uit Rusland

Van Heemstra debuteerde in 2010 met 'Als Mozes had doorgevraagd', een bundel die niet onopgemerkt bleef, al was het alleen maar doordat Youp van 't Hek en André Kuipers bij verschijning eruit een gedicht voordroegen op YouTube.

Net als in dat debuut beweegt Van Heemstra, die godsdienstwetenschappen studeerde en columnist is van deze krant, zich ook nu tussen aarde en hemel. Maar zweverig is ze zeker niet. Met een nuchtere blik en een open geest verkent ze de oorsprong van leven en het einde daarvan. Voorvaderen en nageslacht maken daar als vanzelfsprekend deel van uit, evenals God, Jezus en Bijbelse verhalen. Ze laat dat mooi zien in een gedicht over haar opa, wiens bureau met brieven ze erfde. Waarbij ze ontdekte dat opa uit Baarn correspondeerde met Mohammed in Vught: "mijn vaders / vader schreef dus zocht bestaan in jou en ik heb / daarmee te maken, omdat hij mijn diepste laag is / en iets in mij dus medeplichtig aan dat schrijven."

Het is een aangenaam concreet en ruimhartig denken waarin Van Heemstra de lezer meevoert. Of er een God bestaat is daarbij minder relevant dan het zoeken ernaar - in het gedicht hiernaast voorgesteld als sluiproute 'de ingang ergens vlakbij, het hoge raam in de meisjes-wc'.

Van Heemstra's poëzie moet het vooral hebben van de ideeën en van de schetsen, zoals die van de dikke buurvrouw in het trapportaal, naakt 'als een bodhisattva het leed van de wereld omvattend'. Maar als de inhoud minder sterk is, zoals in een poging tot meditatie waarbij de gedachten steeds richting 'Goede tijden, slechte tijden' glijden, valt ook haar poëzie stil.

Origineel is Van Heemstra zeker: alleen al doordat ze in het nadenken over de wereld terechtkomt bij Garry Davis. Maar misschien is ze toch allereerst theatermaker, verteller, ook in haar gedichten.

Marjolijn van Heemstra: Meer hoef dan voet.

De Bezige Bij, Amsterdam; 64 blz. euro 17,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden