Opeens is de theaterzaal een Syrisch slagveld

reportage | Toneelstuk tegen radicalisering gaat op toernee langs 10.000 scholieren

Selfies makend schuiven de leerlingen uitgelaten heen en weer in de rode stoelen van theater De Meervaart in Amsterdam. Zo meteen begint 'Jihad', een toneelstuk dat radicalisering bespreekbaar moet maken onder scholieren. Het zenuwachtige geroezemoes verstomt zodra de drie acteurs het toneel oplopen: "Telefoons en monden sluiten jongens."

Deze groep is een van de eerste die de Nederlandse versie van 'Jihad' zien. Het stuk, dat gesubsidieerd wordt door het ministerie van sociale zaken, ging gisteren in première. De bedoeling is dat ongeveer 10.000 jongeren vanaf vijftien jaar de voorstelling over drie Syriëgangers bezoeken.

Na de waarschuwing van de spelers, is het in de zaal verrassend stil. Aandachtig luisteren de vwo- en havoleerlingen naar het verhaal van Reda (vertolkt door Majd Mardo), Ben (Chems Eddine Amar) en Ismaël (Saman Amini). De drie vrienden worstelen met hun identiteit als kinderen van gastarbeiders en voelen zich niet thuis in Nederland. "In dit zuurkoolland kiezen ze altijd voor Ruud, niet voor Achmed." De jongens besluiten naar Syrië af te reizen. In de strijd 'tegen de ongelovigen' hopen ze broederschap en acceptatie te vinden.

Op een humoristische manier verwoorden de acteurs het ontheemde sentiment dat onder veel jongeren van Arabische komaf heerst. Vooral de klungelige Reda, die de reis aflegt in Spidermanpak, heeft de lachers op zijn hand.

De luchtige stemming van het stuk slaat om wanneer de drie Sy- riëgangers bij het front aankomen. Met harde knallen en animaties op een scherm verandert de theaterzaal in een slagveld. Schrik weerklinkt in de zaal, wanneer een van de vrienden wordt doodgeschoten.

Als het doek zakt en het applaus is uitgestorven, volgt misschien wel het belangrijkste onderdeel van het programma: de nabespreking. Vanwege dit gevoelige onderdeel, is het voor de scholen van groot belang dat ze anoniem blijven. Met behulp van een microfoon krijgen de scholieren de kans om te reageren op stellingen. "Wie voelt zich niet altijd thuis in Nederland?" Acht kinderen staan op. "Ik word weleens gediscrimineerd omdat ik een kleurtje heb", zegt een jongen.

Aan het eind van het groepsgesprek komt er iemand vertellen die zelf ooit radicaliseerde. Vlak na de aanslagen van 11 september kreeg het klimaat van angst voor de islam vat op hem. "Ik voelde me gediscrimineerd en ging wroeten in de koran." Aangespoord door fanatici om hem heen, kwam hij terecht in 'jihad-retoriek'.

Het toneelstuk is autobiografisch, het verhaal van de Belgische schrijver en regisseur Ismael Saidi. Hij werd ooit geronseld om in naam van de islam te vechten, schreef er later een toneelstuk over en ging daarmee langs Belgische scholen. Toen de Nederlandse toneelschrijver en scenarist Daan Windhorst van het stuk hoorde was hij direct enthousiast. Hij bracht het naar Nederland. "Het doel van dit stuk is om het begrip 'jihad' inzichtelijker te maken. Het laat zien hoe radicalisering plaats kan vinden en wat de consequenties zijn."

undefined

'Scholen waren eerst nog huiverig'

Majd Mardo (26) vertolkt in de voorstelling 'Jihad' de onnozele Reda, die onder invloed van het gewelddadige computerspel 'Call of Duty' afreist naar Syrië.

"Het is idealistisch om te denken dat ons stuk jongeren doet terugkomen op hun beslissing af te reizen naar Syrië. De bedoeling is om een station daarvoor in te grijpen, zodat jeugd die zich niet altijd gehoord of welkom voelt in Nederland minder snel radicaliseert.

Waar scholen eerst een beetje huiverig waren, zie je het enthousiasme langzaam toenemen. De voorstelling is vermakelijk, ondanks het zware onderwerp maken we de kids aan het lachen. Dat werkt, je hoort ze drie minuten na de eerste scène muisstil worden. Docenten zeggen niet te weten wat ze meemaken. Het project is geslaagd als we een gesprek op gang krijgen, dat er wordt nagedacht en -gekletst. Niet alleen over jihadisme en radicalisering, maar ook over racisme, je niet thuis voelen en acceptatie. Zo ontstond er tijdens een van de try-outs een schitterende discussie tussen de leerlingen van een witte en gekleurde school. Dát is wat we willen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden