Opblaasbare dammen moeten Venetië redden

Al 20 jaar praten de Italianen over een systeem van mobiele dammen om Venetië te beschermen tegen het zoute water van de Adriatische Zee. De regering heeft nu ja gezegd tegen het project Mose. Morgen gooit premier Berlusconi symbolisch de eerste steen in de lagune.

VENETIü - Giancarlo Galan, de conservatieve president van de Italiaanse regio Veneto, wijst naar zijn onbetaalbare uitzicht op een van de kanalen van Venetië. ,,Kunt u zich voorstellen wat het betekent om in een stad te wonen die tig keer per jaar onderstroomt? Zo dat het water wel een meter hoog staat? Kunt u zich voorstellen wat een schade dat zoute water aanricht aan de fundamenten van deze stad en aan de schoonheid van onze kunstwerken? Venetië moet beschermd worden tegen al dat water. Mose is daarvoor de beste oplossing.''

Mose is de naam van het omstreden systeem van mobiele dammen dat Venetië moet gaan redden. Al ruim twintig jaar ligt Mose (Italiaanse afkorting voor Elektromechanische experimentele module) op de tekentafel. Al die jaren is er over gediscussieerd en is het project van alle kanten onder de loep genomen. Maar de regering-Berlusconi gaat er nu voor. Dat past goed in het verkiezingsprogramma van de centrum-rechtse coalitie, waarin werd beloofd om tal van grote infrastructurele projecten uit te voeren. Dus zal de premier zelf morgen symbolisch de eerste steen in de lagune van Venetië gooien.

Dat er in Venetië iets moet gebeuren staat vast. De zeespiegel van de Adriatische Zee, waarmee de lagune rond de stad in verbinding staat, is de afgelopen eeuw 11 centimeter gestegen. Venetië, gebouwd op een klei-achtige grond, zakte 12 centimeter. Daardoor neemt het aantal overstromingen toe, dat de stad elke herfst en winter teistert. En het water komt ook steeds hoger te staan. Winkeliers moeten 'snachts hun bed uit om hun koopwaar in veiligheid te brengen. Inwoners moeten hoge laarzen aan en zich voortbewegen over smalle houten vlonders. ,,Het is geen doen'', zegt ober Riccardo, die werkzaam is op een van de terrassen op het San Marco-plein. ,,Bij elke overstroming moeten we de tent sluiten en als het water weer gezakt is alle tafels en stoelen schoonmaken.''

Volgens de regering zal Mose het tij keren. Mose bestaat uit 78 'dammetjes', van 20 bij 28 meter, die voor de drie openingen tussen zee en lagune moeten komen. Bij normale omstandigheden liggen ze op de bodem van de zee. Maar zodra er een extreem hoge vloed aankomt waardoor de stad zal onderlopen wordt er lucht in de dammen gepompt waardoor ze omhoog komen en de lagune afsluiten. Na een paar uur, als het gevaar is geweken, lopen de dammen weer vol water en zakken ze terug naar de bodem. De ontwerpers van Mose verwachten dat de lagune drie tot vijf keer per jaar zal moeten worden afgesloten.

Maar de weerstand tegen Mose is groot. Links Italië heeft grote twijfels, net als de havendienst, die problemen met de scheepvaart voorziet, en verschillende milieugroeperingen. Paolo Perlasca van het WWF is een van de velen die vrezen dat de zee door het broeikasteffect steeds verder zal stijgen waardoor Mose steeds vaker gebruikt zal moeten worden. ,,In de lagune hier wordt continu afval geloosd. Van de olieraffinaderij, van de landbouwbedrijven en ook van de oude stad zelf. We hebben hier immers geen riolering. Als de lagune vaak afgesloten wordt, verandert ze in een stinkend, vies moeras.'' Bovendien denkt Perlasca dat Mose niet effectief zal zijn. ,,Mose bestaat uit losse dammetjes, en zal dus water doorlaten. Bij exceptioneel hoog water is het maar de vraag of dit Venetië kan beschermen.''

Regio-president Giancarlo Galan lacht de bezwaren weg. ,,De beste experts uit de hele wereld zeggen allemaal dat Mose dé oplossing is. Sommigen willen doorwerken aan andere technieken die misschien beter zullen zijn. Maar als we blijven zoeken naar betere oplossingen, doen we uiteindelijk niets.'' Ook het feit dat Mose minstens 2,3 miljard euro gaat kosten vindt Galan geen probleem. ,,Is Venetië een dergelijke investering niet waard? Ik denk van wel.''

Uit een recente opiniepeiling blijkt dat 67 procent van de Venetianen vóór Mose is. Maar navraag in stad wijst uit dat de meesten onder voorbehoud vóór zijn. ,,Ik weet niet of dit de ideale oplossing is, of het zal werken. Ik hoop het wel'', zegt boetiekhoudster Graziella. Glaswerkverkoper Alessandro: ,,Het is een poging, we weten pas of het zal functioneren als het er eenmaal is, maar dat zal nog wel héél lang duren.'' De minister van infrastructuur beweert dat Mose over acht jaar af zal zijn. Of dat ook lukt, valt nog te bezien. Mocht de huidige regering zolang in het zadel blijven dan wordt de kans groot dat de dammen er ook werkelijk komen. Maar als centrum-links weer aan de macht komt, zal het niemand verbazen als Mose weer een discussiestuk wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden