Op zoek naar waterdieren met nieuwe DNA-techniek

Nieuwe DNA-technieken helpen ook natuurorganisaties. Simpele watermonsters zijn al genoeg om te constateren welke dieren in een poel, vijver of rivier leven. "De resultaten van de eerste proeven zijn spectaculair", zegt projectleider Jelger Herder van Reptielen-, amfibieën- en vissenorganisatie Ravon. "We hebben op 6 van de 23 onderzoekslocaties de aanwezigheid van de zeldzame knoflookpad kunnen aantonen, terwijl we dachten dat de pad daar was uitgestorven!"

Dieren laten net als mensen DNA achter. In het water verspreiden huidcellen en uitwerpselen zich over een groot oppervlakte. De techniek die Ravon gebruikt om de sporen te ontcijferen, eDNA, komt van het Franse bedrijf Spygen. "We hebben nu vooral gekeken naar soorten die lastig te inventariseren zijn, zoals grote modderkruiper, kamsalamander en knoflookpad", vertelt Herder. "Sommige dieren laten zich nou eenmaal niet makkelijk zien." Met de resultaten kunnen zeldzame diersoorten beter beschermd worden.

De trefkans ligt voor de meeste soorten boven de 70 procent. Herder: "We hebben wel meegemaakt dat we grote modderkruipers vingen, maar dat de eDNA-test ze in dezelfde sloot niet aantoonde. Waarschijnlijk waren de modderkruipers te ver verwijderd van de monsterlocatie. Toch is de trefkans nu een stuk groter dan met de traditionele onderzoekstechnieken, waarbij dieren moeten worden gevangen met fuiken of schepnetjes."

De Vlinderstichting heeft met eDNA onderzoek gedaan naar groene glazenmaker en gevlekte witsnuitlibel. Deze libellen konden met een trefkans van 75 tot 78 procent uitstekend worden aangetoond. Normaal is inventarisatie alleen mogelijk tijdens de korte vliegtijd van de volwassen libellen. De nieuwe techniek kan larven gedurende het hele jaar opsporen in het water.

De Zoogdiervereniging heeft met eDNA de noordse woelmuis en de waterspitsmuis onderzocht, muizen die in natte oeverzones leven. De noordse woelmuis bleek op vijf van de tien locaties voor te komen. Herder: "Een trefkans van minimaal vijftig procent is een goede score, zeker als je weet hoe intensief en duur de traditionele vangtechnieken met vallen zijn." De waterspitsmuis werd tot verbazing van de onderzoekers niet aangetoond op plekken waar ze werden verwacht.

De methode werkt vooralsnog alleen in het water.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden