Op zoek naar lokaal talent

(Trouw)

D66 zit in de lift. Landelijk scoort de partij goed vanwege het ’Pechtoldeffect’, maar ook lokaal groeien de Democraten spectaculair. En dat kan volgend jaar honderden zetels opleveren bij de raadsverkiezingen. Dus moeten er kandidaten worden klaargestoomd.

Bij honderden per week dienen zich nieuwe leden aan bij D66. En nieuwe afdelingen schieten als paddestoelen uit de grond. Kijk, dat is informatie waarmee partijvoorzitter Ingrid van Engelshoven de stemming er in weet te krijgen op de speciale nieuweledendag. De oude vergaderzaal van de Tweede Kamer zit vol. Men heeft zelfs belangstellenden moeten teleurstellen. „Vroeger deden we dit één keer per jaar, nu kan het wel iedere maand”, zegt Alexander Pechtold.

Zaterdag houdt de partij haar congres, en dat zal in opperbeste stemming gebeuren, want D66 zit in de lift. Nu is de parlementaire vertegenwoordiging nog op de vingers van één hand te tellen. Maar in de peilingen staat de partij voor alleen de Tweede Kamer al wekenlang constant op 12 tot 19 zetels. Dat is vooral te danken aan het ’Pechtoldeffect’. De fractieleider weet zich scherp te profileren. De politieke pers heeft hem in haar topdrie staan.

Met zelfvertrouwen kan Van Engelshoven voor 2009 mikken op tenminste 15.000 leden. Sinds 1995 is dat niet meer gehaald, maar het waren toen de gloriedagen van het eerste Paarse kabinet Kok en D66 had 24 zetels in de Kamer.

De vrije val die daarna is ingezet heeft ook geleid tot het indutten van veel afdelingen. Maar sinds het aantreden van Pechtold ontwaken ze weer. Op tal van plaatsen waar D66 de afgelopen jaren uit de gemeenteraden is verdwenen worden nieuwe afdelingen opgericht.

Als ze ergens de vruchten van de hernieuwde populariteit hebben geplukt dan is het in Bloemendaal. Daar moesten afgelopen november nieuwe raadsverkiezingen worden gehouden. Bijna 15 procent van de stemmen ging naar D66, goed voor drie van de 19 zetels. Nu is D66 in de chique gemeente vaak het redelijke alternatief voor de almachtige VVD in Bloemendaal, maar toch blijft het een enorme opsteker.

Stiekem hadden de Democraten er op gerekend. Conny van Stralen, oud-voorzitter van de afdeling en nu een van de drie raadsleden: „Ons plan voorzag in drie zetels en die drie mensen moesten goed zijn ingewerkt.” Dat werden naast Van Stralen het zittende raadslid Alice Jeltes als lijsttrekker en duo-raadslid Jerker Westphal.

Het is maandagavond en de nieuwe fractie is de raadsvergadering aan het voorbereiden. De fractie kan in het gemeentehuis de kamer gebruiken van tijdelijk burgemeester Mea van Ravesteijn (D66). Vlakbij zit wethouder Annemieke Schep stukken door te nemen. Ook al D66. Ze besturen een assertieve gemeenschap. „Bloemendaal is een prachtige gemeente”, zegt belastingjuriste Jeltes, „en iedereen wil dat zo houden. De grote bestemmingsplannen worden nauwgezet in de gaten gehouden. Ik zeg wel eens over de Bloemendalers: ze zijn advocaat of ze hebben er een. Maar door de protesten krijg je vaak wel een beter plan.”

Raadswerk kost veel tijd, stelt Jeltes nuchter vast en daarom is de fractie blij dat het aantal voorbereidende raadscommissies is teruggebracht tot drie. Als duo-raadslid heeft Westphal daar de afgelopen jaren veel werk verricht. Het is een goeie voorbereiding op het echte raadslidmaatschap, stelt hij vast. Als enig D66-raadslid heeft Jeltes zich tussen 2006 en 2009 geconcentreerd op hoofdpunten als milieu, communicatie en herkenbaarheid als D66’er. „En als je met goeie argumenten komt wordt er ook naar een eenling geluisterd. De partij heeft zich de afgelopen jaren onder meer sterk gemaakt voor verbetering van het fietspadenbestand in de gemeente. Van Stralen: „Voor het milieu is het beter dat er veel wordt gefietst. Het groenbeleid staat constant onder druk."

Na wat zij ’het rampjaar 2006’ noemt, ligt de partij volgens Van Engelshoven weer op koers. „De ledengroep is sinds begin 2008 stabieler en hechter dan toen we van 24 Kamerzetels terugliepen naar 3”, vertelt zij op haar dagelijkse werkplek in Den Haag. Vooral tijdens de samenwerking tussen D66, CDA en VVD in het kabinet-Balkenende II (juni 2003 tot juli 2006) keerden teleurgestelde leden de partij massaal de rug toe: bijna 2500 op 13.500. Men herkende zich niet meer in het beleid. „Velen keren nu terug en geven ons een nieuwe kans. Die willen we niet opnieuw teleurstellen”, zegt de voorzitter. Vandaar dat D66 ook niet meteen zit te springen om nieuwe regeringsdeelname. Eerst moet de partij haar plaats in het bestel terugvinden.

De komende maanden moeten uit het huidige ledenbestand de kandidaten worden gerekruteerd voor de, naar verwachting, paar honderd nieuwe raadszetels van D66. Er zijn niet veel voorwaarden: je moet je contributie betalen en minstens een half jaar lid zijn. Van Engelshoven: „En je moet het vier jaar willen doen. Dat is formeel niet af te dwingen, maar je moet wel de instelling hebben.” Belangstellenden zijn de komende weken welkom op regionale introductiebijeenkomsten. Daar wordt uit de doeken gedaan wat het betekent om raadslid te zijn. Hoeveel tijd vergt het, welke vaardigheden heb je nodig, hoe lees je stukken, hoe ga je om met de media en welke contacten moet je onderhouden.

Van Engelshoven: „Als we in het najaar de kandidaten hebben, gaan we ze opleiden met mediatrainingen, debatten en een cursus gemeenterecht. We moeten daarbij veel leunen op vrijwilligers, want veel budget is er niet, zo’n 90.000 euro.” De dertig grootste afdelingen van D66 worden via een apart traject met masterclasses klaargestoomd. Daar wordt van de deelnemers een eigen financiële bijdrage verwacht.

De opleiding van de kandidaat-wethouders is een verhaal apart. Van Engelshoven: „Niet iedere lijsttrekker is ook de beste wethouder. Dat is een vak apart. Daarom kun je je aanmelden voor de wethoudersklas, waar we een arsenaal aan ervaren bestuurders inzetten. We zijn ook druk bezig met scouting van geschikte kandidaten.”

De drie Bloemendaalse politici hebben hun sporen al jaren verdiend en zo het vertrouwen van de kiezers gewonnen. Maar een partij die in de lift zit is ook aantrekkelijk voor baantjesjagers, realiseert Van Engelshoven zich. „Het blijft lastig om de motieven van mensen te doorgronden. Er zijn er altijd die het meer om de functie gaat dan om het gedachtengoed van D66. Afdelingen moeten alert zijn en kijken wat de achtergrond van belangstellenden is. Dus is een stevig gesprek wel nodig. Met goed doorvragen."

D66 won bij de raadsverkiezingen in Bloemendaal in november vorig jaar drie zetels. Linksonder de fractieleden Jerker Westphal, Conny van Stralen en Alice Jeltes. Rechts Westphal in gesprek met D66-burgemeester Mea van Ravensteijn. (FOTO'S JÿRGEN CARIS, TROUW)
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden