Op zoek naar een Hollands slavenschip

Tijdens de apartheid was het slavernijverleden in Zuid-Afrika geen onderwerp. Nu wel. Op zoek naar een gezonken Hollands slavenschip.

De Zuid-Afrikaanse maritiem-archeoloog Jaco Boshoff heeft met zijn baardje en sluike haar wel iets weg van een achttiende-eeuwse Hollandse kapitein van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). ,,Vind je?'', lacht hij. ,,Dat is toeval hoor.''

Boshoff speurt samen met enkele collega's naar het wrak van een slavenschip van de VOC, dat in de achttiende eeuw voor de kust van Zuid-Afrika verging.

De 39-jarige archeoloog gaat over krakende houten trappen voor naar zijn kantoor in Kasteel De Goede Hoop, het oude Hollandse fort in Kaapstad. ,,Tijdens de apartheid was er nauwelijks aandacht voor ons slavernijverleden'', vertelt hij. ,,Er werd wel wat onderzoek gedaan, maar het was heel moeilijk er geld voor te krijgen. De politiek stond er afkeurend tegenover.''

In Boshoffs kantoor liggen overal boeken, paperassen en zeekaarten. De Zuid-Afrikaan beent naar een kaart aan de muur om aan te wijzen waar de ongelukkige driemaster verging. Zijn vinger stopt vlakbij de

rotsachtige zuidelijkste punt van Afrika, Kaap Agulhas. ,,Ik ben al jaren gefascineerd door dit schip, omdat het op zo'n dramatische manier ten onder is gegaan'', zegt Boshoff. ,,Hollywood zou er een geweldige actiefilm van kunnen maken.''

Uit koloniale archieven blijkt dat het zeilschip, de 'Meermin', op

20 januari 1766 vertrok van het eiland Madagaskar voor de oostkust van Afrika met 147 slaven aan boord. De slaven slaagden er kort na de afvaart in de Hollandse bemanning te overmeesteren en de helft ervan te doden. Zij namen het bevel over en sommeerden de kapitein terug te zeilen naar Madagaskar. De kapitein hield de slaven echter voor de gek. Hij koerste overdag richting Madagaskar, maar voer 's nachts stiekem door naar Kaapstad. Bij Kaap Algulhas nabij Kaapstad voor anker gegaan, wisten de kapitein en zijn bemanning per flessenpost de blanke boeren aan land te alarmeren. De slaven werden overmeesterd.

Volgens de archieven strandde de Meermin in de monding van een riviertje. Het probleem voor Boshoff is nu dat de riviermonding in de loop van ruim twee eeuwen mogelijk is verplaatst. Een eerste magnetisch onderzoek op het strand en op het water leverde weinig op. Gelukkig was een recent, tweede onderzoek vanuit de lucht succesvoller.

,,We hebben een paar plekken die veelbelovend lijken. Nu moeten we gaan graven. We hebben een pomp waarmee we water en zand kunnen opzuigen, maar we gaan ook echt graven met spades.''

De archeoloog aait grijnzend met zijn handen over zijn onderrug. ,,We zullen hard aan de slag moeten.'' Als het lukt de Meermin te vinden, zal de Hollandse driemaster het eerste slavenschip zijn dat voor de kust van Zuid-Afrika wordt opgegraven.

En de slaven? Hoe liep het af met hen? Boshoff: ,,Het enige dat bekend is, is dat twee leiders zijn vastgezet op Robbeneiland. We willen nog proberen uit te vinden wat er met hen is gebeurd. De overige slaven werden, voorzover bekend, niet bij naam genoemd in de koloniale administratie. Zij zijn waarschijnlijk gewoon te werk gezet op de Kaap. Ze werden gezien als bezit, niet als mensen.''

Meer informatie over de Meermin is te vinden op www.meermin.org.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden