Slow food

Op zoek naar de zondebok

Leden van een ruimploeg treffen voorbereidingen bij het legpluimveebedrijf in Zoeterwoude waar vogelgriep is vastgesteld. "De vogelgriep is een groot drama. Niet in de laatste plaats voor de tienduizenden kippen die preventief het leven hebben moeten laten."Beeld anp

Nederland is in de ban van vogels: de welbekende huis, tuin en keuken kipfilet-kip, en een mysterieuze bezoeker waar tot deze week waarschijnlijk nog weinig mensen van gehoord hadden: de smient.

Deze dekselse trekvogel brengt hoogstpersoonlijk onze goedkope kipfilet in gevaar. Naar verluidt is de smient de drager van het virus dat de vogelgriep heeft doen uitbreken. De vogelgriep is een groot drama. Niet in de laatste plaats voor de tienduizenden kippen die preventief het leven hebben moeten laten. Als het waar is dat de mate van beschaving van een samenleving is af te lezen aan de wijze waarop ze omgaat met dieren, staat Nederland anno 2014 er niet lekker op.

Wat doe je als er een crisis uitbreekt? Juist, op zoek naar de zondebok. Met het mediaoptreden van de smient wordt succesvol de aandacht afgeleid van de leefomstandigheden van de kippen. Zoals we weten wonen kippen met tienduizenden opeen gepakt in afgesloten stallen. Met het instellen van meer hygiënemaatregelen, en het nog dichter stoppen van de stallen probeert men met man en macht 'de natuur' buiten te sluiten. Toch, is het ergens fout gegaan. Een bekende crisis-reflex: het systeem functioneert, het was slechts een menselijke fout. Een ongelukje. Iemand zag die smient over het hoofd.

In de tang
De ongemakkelijke waarheid is dat het niet zo simpel ligt. Als niet naar de smient, naar wie moeten we de beschuldigende vinger dan wijzen? De bio-industrie wellicht? In de media worden boeren nogal eens neergezet als gewetenloze geldwolven, die zoveel mogelijk geld proberen te verdienen over de rug van de arme dieren.

Helaas, dit is ook wat simpel gesteld. De intensieve veehouderij verkeert al jaren in zwaar weer. Pluimveehouders zitten in de tang van een systeem dat zo goedkoop mogelijk vlees verlangt. De enige manier om dat te leveren, is de productiekosten omlaag gooien. Dus schaalvergroting. De intensieve veehouderij is al lang geen goede business meer.

Werkgelegenheid
De consument, die moord en brand schreeuwt over dierenmishandeling, koopt plofkip in de bonus in de supermarkt. De grootgrutter haalt zijn schouders op: 'als ik het niet verkoop, halen ze het bij de concurrent'. En de overheid? De overheid vindt dierenwelzijn belangrijk. Maar de overheid vindt werkgelegenheid voor de agrarische sector ook een speerpunt. En als het even kan, gaat er zoveel mogelijk vlees de grens over. Goed voor de economie. Naast vlees exporteert Nederland ook graag kennis. Kennis, over moderne vormen van dieren houden, duurzaam en effectief. Zodat andere landen ook leren hoe ze zoveel mogelijk dieren kunnen houden op de vierkante meter. Wel de staldeur goed dichthouden.

Dit alles tegen de achtergrond van een groeiende wereldbevolking - mensen die ook wel een kipfiletje lusten. Deze week publiceerden Engelse wetenschappers het zoveelste rapport waaruit blijkt dat vleesconsumptie de allergrootste bijdrage levert aan de opwarming van de aarde, meer dan alle CO2 uitstoot van wegtransport bij elkaar. Nog meer crisis! Wat kunnen we doen om dit te stoppen? Minder vlees eten. Ai, dat is wel heel ingewikkeld. Wie gaat er mee op smietenjacht?

Joris Lohman van Slow Food geeft met regelmaat een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Slow Food is een wereldwijde beweging van boeren, consumenten en food professionals met als doelstelling lekker, puur en eerlijk voedsel voor iedereen toegankelijk te maken.

Beeld Slow Food
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden