Op zoek naar de meester-vervalser op het IDFA

Het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) toont vanaf volgende week donderdag ruim driehonderd documentaires. Eén daarvan is nep, een ’fake’-documentaire, heeft festivaldirecteur Ally Derks bekendgemaakt. Om welke documentaire het gaat, dat is geheim. Het wordt pas onthuld tegen het eind van het festival, tijdens een speciaal debat getiteld ’True & False?’.

De Amerikaanse schrijver Norman Mailer, die afgelopen weekeinde overleed, werd door de Britse krant The Guardian deze week kernachtig ’The King of Faction’ gedoopt. ’Mailer was pionier en profeet van een cultuur waarin fictie en feit elkaar overlapten’, schrijft de krant. Waar het op neerkomt is, dat Mailer samen met auteurs Tom Wolfe en Truman Capote aan de wieg stond van het New Journalism, nieuws brengen in literaire vorm.

Wat in de literatuur zeg maar al aardig wat jaren gemeengoed is, komt ook aan de orde in het IDFA-debat. Het programmaboekje meldt: ’Een debat over fiction, faction en non-fiction. Vertelt de leugen de waarheid? Of is waarheid een leugen als die ergens tussen werkelijkheid en fictie vervaagt?’

’Feit’ is dat er tijdens het festival flink gespeculeerd kan gaan worden. Het debat aan het slot van het festival nodigt uit om je bij elke docu af te vragen wat gemanipuleerd is, gefingeerd, in scène gezet. Het festival zet aan om elk beeld te wantrouwen, en in zekere zin wordt hiermee ook op vorstelijke wijze het bekroonde boek van Joris Luyendijk voor de schijnwerpers gehaald, ’Het zijn net mensen, beelden uit het Midden-Oosten’, waarin Luyendijk een inkijkje geeft in de manipulaties van de massamedia, en hoe de media het nieuws filteren, vervormen, verbuigen.

IDFA heeft zelf al aardig wat verrukkelijke neppers laten zien in zijn twintigjarige geschiedenis, denk aan ’Relics: Einstein’s Brain’ uit 1994 waarin we een Japanse professor met Einsteins hersenen in de weer zagen, hersenen die op sterk water waren gezet. Ook hadden we ’Kutzooi’ en ’Lap Rouge’ van Lodewijk Crijns die het spel met de fake-documentaire midden jaren negentig perfect beheerste, en menig toeschouwer op het verkeerde been zette. En vorig jaar hadden we nog de nepperd ’Metalosis Maligna’ waarin mensen met implantaten bepaalde delen van hun lichaam plotseling zagen veranderen in mechanische constructies. Het fake-gehalte van die film lag er wat te dik bovenop. Het is te hopen dat het festival met een subtiele fantast komt. Op zoek naar de pseudo-documentaire en de meester-vervalser.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden