Op zoek naar de hel in Baarn

Baarns landgoed Groeneveld nodigt uit om de natuur door de ogen van Dante te bekijken.

Vanaf het moment dat Willem van Wingerden van de Dienst Landelijk gebied een lezing over de goddelijke komedie van Dante Alighieri bijwoonde, keek hij anders om zich heen. Van Wingerden zal de enige niet zijn geweest die na het lezen van het boek en het zien van de illustraties die Gustave Doré maakte, de Divina Comedia om zich heen terug begon te zien. Grillige boomstronken als wanhopigen voor de hellepoort, dode bomen die desperaat de armen naar de onbereikbare hemel strekken. Het plan ontstond om anderen ook uit te nodigen om op deze manier naar de natuur te laten kijken.

Op het Baarnse landgoed Groeneveld is nu een wandeling uitgezet die uitnodigt de natuur door de ogen van Dante te bekijken. Beeldend kunstenares Ludy Feyen maakte voor deze wandeling zes objecten van wilgentenen. Het aardige is dat deze niet gewoon langs de wandelroute zijn geplaatst. De objecten staan min of meer verstopt langs de route. De wandelaar moet op zoek, waardoor de twijfel regelmatig toeslaat. Zou die eigenaardige boom er wel een zijn of niet? Dat is precies de bedoeling, want de wandeling moet een ervaring worden.

De eerste locatie is de ’boskamer’. Op een open plek tussen de bomen is een kamer ingericht met meubels van stronken en een tafel van wilgentenen. Het is de kamer waar Paolo en Francesca overspel pleegden. De hel van Dante is onderverdeeld in negen kringen. Hier in de buitenste bevinden zich de incontinentia, doden die hun driften en lusten niet konden bedwingen. „Maar zeg me hoe het is geschied. Dat jullie door je liefde moetsen zwichten. Voor de verlangens die de wet verbiedt.” Maar de lieflijke plek met de aandoenlijke zitjes komt niet erg sinister over.

Bij de tweede locatie, ’de hakhoutstrook’, ligt dat al anders. Verstopt tussen de bomen staat een soort hutje met openingen. Eigenlijk zou je hierin moeten kruipen en vast komen te zitten. Het is de plek in de hel waar de schril klagende stemmen van de verscholen zielen worden gehoord: „Mensen waren we; nu zijn we planten geworden. Het is geen groen gebladerte, maar van donkergrauwe kleur. Geen gladde takken, maar knoestig en gekronkeld.”

De Dante-wandeling volgt de route van de gewone rondwandeling over het landgoed, dat veel weg heeft van een Engels park. Het is een lang smal landgoed met als enige nadeel de nabijgelegen verkeersweg. Op de ’kop’ ligt een heuvel van zand die overbleef na het graven van de vijver. De kunstenares wil dat we daar onder een overhangende boom liggen om te fantaseren hoe de hoofden van zielen, schuldig aan verraad, uit het ijs verrijzen. Leuker is de de plek ’donker bos’. Eigenlijk zou dit het begin van de wandeling moeten zijn, er wordt verwezen naar de Proloog: ’Op ’t midden van ons levenspad gekomen. Kwam ik bij zinnen in een donker woud. Want ik had niet de rechte weg genomen.’

De kunstenares heeft handig gebruik gemaakt van op Groeneveld aanwezige elementen. Zo is naast de vijver met het Azalea-eiland een ijskelder ingegraven, een 18de-eeuwse koelkast. ’s Winters werden dikke brokken ijs uit de vijver gehaald en in de kelder gedaan die bedekt is met een meter dikke zandlaag. Tegenwoordig wordt de kelder gebruikt door vleermuizen en allerlei amfibieën als plek om te overwinteren. Voor Ludy Feyen is het de plek van Dante’s vierendertigste zang: waar hij bij Lucifer komt, die machteloos vastgevroren zit in het eeuwige ijs.

De wandeling eindigt in de moestuin die in de 18de eeuw werd ontworpen en door Staatsbosbeheer prachtig is gerestaureerd. Behalve de moestuin en bloementuin zijn er een kruidentuin en een boomgaard. De bloementuin is onderverdeeld in twee keer zes vakken met in ieder vak drie soorten bloeiende planten. Omdat kleur en bloeitijd elkaar opvolgen, is de tuin iedere maand anders. Het laatste object staat in het midden: een fraai dubbellabyrint.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden