'Op zilveren zolen glijden vroeger levens voorbij'

AMSTERDAM - Een beetje lang, die titel, maar wel een gelukkige vondst: 'Schweigsam über der Schüdelstütte öffnen sich Gottes Goldenen Augen'. In de slotzin van een gedicht van de Duitse expressionistische dichter Georg Trakl vond componist Huub Kerstens een ideale metafoor. Moeiteloos liet deze Duitse zin zich inpassen in de opdracht een compositie te schrijven ter gelegenheid van de heropening van de geheel gerestaureerde Oude Kerk in het hartje van Amsterdam.

Die officiële opening en de daarmee verbonden tentoonstelling 'Transparantie' laten nog enige maanden op zich wachten, doordat de herstelwerkzaamheden meer tijd in beslag nemen dan gepland. Niettemin vond al afgelopen weekeinde de première plaats van dit nieuwe stuk van Kerstens, in een uitvoering door het Koor en Ensemble Nieuwe Muziek onder leiding van de componist.

De bijzondere lichtval in de Oude Kerk met zijn steeds wisselende daglichtmomenten vormde voor de opdrachtgever, Stichting Groot Glas, de aanleiding tot het thema 'Transparantie'. Het was zaterdagmiddag van meet af aan duidelijk dat ook de compositie met zijn voortdurend verglijdende kleurenspectrum zich naar dit thema richt. Met 'Gottes Goldenen Augen' bedoelt Kerstens in zijn interpretatie van Trakls gedicht namelijk de prachtige grote ramen van de Oude Kerk, waardoorheen het vale licht over de vele grafstenen in de Oude Kerk ('die Schüdelstütte') zijn voortdurend anders gekleurde weg zoekt.

Kerstens slaagde erin de volle, gulle ruimte van de Oude Kerk tot leven te wekken. Met behulp van de zangers, zestien instrumentalisten, een computer en acht ringsom opgestelde luidsprekers, richtte hij boven de graven op speelse wijze een muzikaal 'armageddon' aan. Geheel in de stijl van zijn grote voorbeeld Iannis Xenakis, liet Kerstens zijn zangers tegen het einde van de compositie op het publiek los. Met spreuken als “op zilveren zolen glijden vroeger levens voorbij” hadden zij de taak de bezoekers persoonlijk toe te spreken, als betrof het een verkiezingscampagne.

Dergelijke ensceneringen moeten in volle overtuiging en zonder zweem van lacherigheid worden uitgevoerd. Met het oorverdovend geraas van hamers, bielzen en klanken uit de acht luidsprekers op de achtergrond lukte het de koorleden redelijk in hun rol te blijven. Veel overtuigender was het koor echter in de voorafgaande vijfentwintig minuten, waar een prachtige koorklank herhaaldelijk onmerkbaar overging in de computergestuurde klanken. De verfijning van deze verglijdende kleuren bepaalde het welslagen van deze première veel meer dan de wat groffe apotheose.

Voor de pauze klonk de compositie 'Topos' van Daan Manneke op tekst van Rimbaud. Ook hier maakt de componist doelbewust gebruik van ruimtelijke en sonore effecten. Op gezette momenten verplaatsten de koorleden zich in groepjes door de ruimte, wat in een telkens ander klankbeeld resulteerde. In de interpretatie van afgelopen zaterdagmiddag kwam de compositie niet tot volle wasdom, ondanks de prachtig zingende boventonen van het begin. Te talrijk waren de onvaste inzetten, te storend ook het geschuifel van de voeten over de graven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden