Op wie moeten we de komende maand vooral letten?

Tineke Netelenbos

Het belooft een spannend verhoor te worden, wanneer Tineke Netelenbos komende donderdag om 15.00 uur de enquêtezaal binnenstapt. Hoe heeft de relatie met de Nederlandse Spoorwegen onder haar bewind zo kunnen bevriezen?

Netelenbos was minister van verkeer en waterstaat in het tweede Paarse kabinet (1998-2002). Waarom moest het vervoer over de hogesnelheidslijn zo nodig openbaar worden aanbesteed? Waarom niet onderhands gunnen aan je eigen spoorbedrijf, zoals gebruikelijk in de buurlanden? Netelenbos zal hier een verklaring moeten geven. Zeker omdat de Europese regels destijds naar verluidt geen aanbesteding voorschreven. Maar het kabinet zette door.

Hans Huisinga

Slechts twee jaar (2000-2002) was Hans Huisinga president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen. Maar het bleek een heel belangrijke periode. Hij was verantwoordelijk voor het uiteindelijke bod dat de NS in 2001 via een dichte envelop deed om op de hsl te mogen rijden. Huisinga wilde de aanbesteding koste wat kost winnen. Een buitenlandse concurrent op het Nederlandse spoor? Uitgesloten. Huisinga bood 178 miljoen euro per jaar. Krankzinnig veel. Volgens rekenmeesters was 100 miljoen realistisch.

Waarom deed de NS-topman dit? Huisinga wist toch ook wel dat er hierdoor veel minder geld beschikbaar was om fatsoenlijke flitstreinen te kopen? Voelde hij zich onder druk gezet door het ministerie, dat ook wilde dat de NS zouden winnen?

Nol Döbken

De nieuwe organisatie voor het vervoer over de hsl heette HSA: High Speed Alliance, waarin NS en KLM samenwerkten. Directeur werd Nol Döbken. Hij was dus nauw betrokken bij de uiteindelijke keuze voor het Italiaanse AnsaldoBreda als bouwer van de flitstreinen. Waarom kreeg dit betrekkelijk onervaren bedrijf deze belangrijke opdracht en werden erkende bouwers als Bombardier, Alstom en Siemens gepasseerd? Heeft Döbken ooit gedacht aan het intrekken van de opdracht, toen bleek dat de Italianen steeds meer tijd nodig hadden voor de bouw van de treinen? Vrijdag mag de toenmalige HSA-directeur dit onder ede voor de commissie komen uitleggen.

Richard de L.

Consultant Richard de L. werd begin dit jaar in verband gebracht met omkoping bij de aanschaf van nieuwe NS-treinen. Hij zou vertrouwelijke documenten hebben doorverkocht aan een geïnteresseerde treinbouwer. Maar daar zal hij niet over worden verhoord door de enquêtecommissie. De L. was namens de NS verantwoordelijk voor het toezicht op de bouw van de Fyra-treinen. Vanuit Italië twitterde hij destijds: 'Net terug uit de fabriek. Komt allemaal goed met deze prachtige jongens.' En: 'Ik ben in Italië. Geweldige baan: zon, eten en drinken ;-)'. Het vervolg is bekend: AnsaldoBreda leverde treinen met talloze mankementen af. De L. mag komen uitleggen hoe dat onder zijn toezicht kon gebeuren.

Bert Meerstadt en Marc Descheemaecker

Het had een vloeiende samenwerking moeten worden, tussen het Nederlandse spoorbedrijf NS en de Belgische evenknie NMBS. Samen zouden ze het Fyra-project tot een succes maken. Het werd een slecht huwelijk. NS-directeur Bert Meerstadt en collega Marc Descheemaecker van NMBS werkten beroerd samen. De Belg vond de Nederlander te dominant en weinig kritisch, de Nederlander vond de Belg te lastig. Had een betere samenwerking het Fyra-project kunnen redden? Was het echt nodig om de treinen definitief terug te sturen naar Italië, met alle gevolgen van dien?

Meerstadt zal zeker voor de commissie verschijnen. Descheemaecker mag de uitnodiging als buitenlander afslaan. Hij heeft zijn komst wel toegezegd.

Maurizio Manfellotto

De gebeten hond in dit spoordrama heet Maurizio Manfellotto, hoogste baas van AnsaldoBreda, bouwer van de flitstreinen. Hij leverde een slecht product af: de treinen kwamen definitief tot stilstand toen er in slecht winterweer een bodemplaat van een toestel viel.

Waarom waren de Fyra's niet bestand tegen sneeuw? Manfellotto bracht in 2013 een bezoek aan de Tweede Kamer. Destijds gaf hij de Nederlandse en Belgische spoorwegen de schuld van het debacle. Zij zouden onverantwoord met de Fyra's zijn omgesprongen. Dat mag Manfellotto straks onder ede komen toelichten voor de enquêtecommissie. Tenminste, áls hij komt. Ook Manfellotto heeft geen verschijningsplicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden