Op weg naar groene thee

De theeproductie verduurzaamt maar langzaam. Met de Trustea-code wordt een flinke stap gezet.

De thee van bekende merken als Lipton en Pickwick, die veel in Europa wordt gedronken, is van matige kwaliteit. Indiërs en Chinezen, de grote producenten, houden de beste thee voor eigen consumptie. Dat lokale verbruik betreft 70 procent van de totale theeproductie in de wereld. Dat maakt het, anders dan bij veel geëxporteerde koffie, lastig de theeproductie in die landen te verduurzamen. Het speelt er nauwelijks.

"Thee wordt geproduceerd met veel pesticiden en onder slechte arbeidsomstandigheden. Boeren in die landen hebben niet zo veel met duurzaam produceren. Ze vinden dat vooral iets voor de westerse consument", zegt directeur Nico Roozen van Solidaridad. "Daarom is het ook zo verheugend dat we een forse stap hebben gezet om een deel van die binnenlandse theestromen toch te gaan verduurzamen."

De ontwikkelingsorganisatie, bekend van Max Havelaar, heeft vorige week in India samen met de collega's van IDH, bedrijven en overheid een overeenkomst getekend om in vijf jaar de helft van de Indiase theeproductie te verduurzamen. India is met een productie van een miljard kilo per jaar 's werelds grootste theeleverancier. Directeur Joost Oorthuizen van IDH, het Initiatief Duurzame Handel: "Er is een code afgesproken, Trustea, waarmee we niet alleen het pesticidegebruik gaan terugdringen, maar ook de leefomstandigheden van de kleine boeren en thee-arbeiders gaan verbeteren".

Deelname van de Indian Tea Board, het overheidsorgaan dat de Indiase theemarkt reguleert, was onontbeerlijk. Oorthuizen: "De opkomende middenklasse in India eist steeds meer dat hun eten van goede kwaliteit is en duurzaam wordt geproduceerd. Die druk wordt gevoeld. Opmerkelijk was wel dat de voorzitter van de Tea Board bij de ondertekening van de afspraken een religieus getint verhaal afstak over rentmeesterschap. Ook hindoes en boeddhisten worden geacht zorgvuldig om te gaan met de natuur."

IDH en Solidaridad kregen tevens de twee grootste theeconcerns in India, Hindustan Unilever en Tata Global Beverages, binnenboord. Oorthuizen: "Dat was nog wel even een klus, want het zijn elkaars grootste concurrenten die niet graag bij elkaar in de keuken kijken. Maar goed, beide bedrijven hebben een hoog duurzaam profiel. Unilever heeft zich wereldwijd verbonden aan de afspraak in 2020 alleen maar duurzame ingrediënten te gebruiken voor zijn producten. Tata heeft in India een sterke band met lokale gemeenschappen. Die sponsoren daar van alles en nog wat. We gaan dus straks 500 miljoen kilo thee duurzaam verwerken in 600 fabrieken. Daar zijn 40.000 kleine boeren bij betrokken en een half miljoen thee-arbeiders. Duurzame theeproductie zal een enorme duw in de rug krijgen."

Volgens Roozen van Solidaridad is de binnenlandse Trustea-code te vergelijken met internationale standaarden als Utz Certified en Rainforest Alliance. "De winst van deze afspraak is dat de boeren niets wordt opgelegd omdat de westerse consument dat wil. We laten de voordelen voor henzelf zien. Thee wordt doorgaans inefficiënt geproduceerd. Het is gebrek aan kennis en kunde bij de boeren. Met beter watermanagement - voor theeproductie is veel water nodig - en door beperking van het pesticidegebruik met 40 tot 60 procent - helemaal uitbannen is niet mogelijk, dat geeft hoge kosten en een lage opbrengst - kun je de productie per hectare soms wel verdubbelen. Zo geef je de boer een economisch belang bij duurzaamheid."

Behalve het milieu is de sociale dimensie een belangrijk onderdeel van de Trustea-code. Oorthuizen van IDH wijst daarbij op het gebruik van beschermende kleding bij het spuiten van schadelijke chemische stoffen. "Daar wordt nauwelijks op gelet. Ook de betaling van het minimumloon is een belangrijk element in de afspraken. Er is een minimumloon, maar op betaling daarvan wordt niet toegezien. Wij hopen dat van Trustea het goede voorbeeld uitgaat." Volgens Roozen is het minimumloon 1,45 dollar per dag, maar meestal krijgen de werkers niet meer dan 0,80 dollar uitbetaald en niemand die erop let. "Het zijn vooral vrouwen die in de theeproductie werken. In landelijke gebieden in India is er een overaanbod van vrouwelijke werkers en zij hebben geen alternatief. Nu de Indian Tea Board zich aan de code heeft gecommitteerd, hopen we op naleving van de wet."

Roozen maakte, op bezoek in de Darjeeling-regio, een fraai staaltje desinteresse bij de theeplanters voor hun arbeiders mee. "Die vrouwen maken zware dagen op de steile hellingen zo tegen de Himalaya aan. Elke keer als hun mand vol is met theeblaadjes, moeten ze de heuvel af naar de fabriek om hun lading te lossen. Dat is drie kwartier heen en drie kwartier terug. Dat betekent verlies aan plukuren en aan loon, want die vrouwen worden vaak per kilo uitbetaald.

"Ik vroeg de manager waarom er geen bredere weg de berg op liep waardoor er een tractor overheen kan met een kar erachter. Zet die tractor neer op de hoogte waar de pluksters op dat moment werken. Dan kunnen ze daar hun manden legen in plaats van steeds op en neer naar de fabriek te moeten lopen. Het kost niets en levert al snel meer op. De manager zei me nog nooit op dat idee te zijn gekomen. Hij voelt zich gewoon niet verantwoordelijk voor zijn arbeiders. Deze mentaliteit hopen we toch met de Trustea-code te veranderen."

India is een grote uitdaging, maar China straks is dat misschien nog wel meer, realiseren Oorthuizen en Roozen zich. "In Indonesië hebben we het voor elkaar gebokst. Daar gaat het hard en in India is nu de eerste stap gezet. De tijd is er rijp voor", zegt Roozen. Oorthuizen: "In China is het lastiger. Er zijn meer kleine telers en de invloed van de overheid is er nog groter. We hopen dat het voorbeeld van India helpt."

Theepluksters in de Darjeeling-regio in het noorden van India. Behalve het milieu is ook de sociale dimensie een belangrijk aspect van Trustea, de code voor duurzame theeproductie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden