Op weg geholpen door Disney

interview | Roger Ross Williams maakte een documentaire over de autistische Owen Suskind, die dankzij Disneyfilms leerde communiceren.

Life, Animated' is het wonderlijke verhaal van Owen Suskind, een levendig, Amerikaans jongetje dat op 3-jarige leeftijd opeens ophield met praten en in zijn eigen wereld verdween. Owen kreeg de diagnose Autisme Spectrum Stoornis (ASS). Tegelijkertijd was het zijn ouders opgevallen dat Owen enorm opleefde als hij naar Disneyfilms keek. Hij verslond tekenfilmklassiekers als 'The Little Mermaid', 'Peter Pan', 'Pinokkio' en 'Aladdin'. Maar praten deed Owen op zijn zevende nog steeds niet.


Totdat zijn vader hem benaderde met een handpop van Iago, de rode pagegaai uit Aladdin. Dat was de doorbraak: Owen sprak terug tegen de papegaai. Hij bleek niet alleen alle dialogen van alle Disneyfilms uit zijn hoofd te kennen, hij identificeerde zich ook met de karakters, vooral met sidekicks als de papegaai uit Aladdin, de pratende krekel uit Pinokkio, en de meerkat en het wrattenzwijn uit The Lion King.


Dankzij Disneytaal brak Owen open: hij leerde spreken, lezen, schrijven en tekenen en begon betekenis te geven aan de grote, verwarrende wereld om hem heen. Owens vader, de Pulitzer Prize-winnende journalist Ron Suskind, onder meer werkzaam voor The Wall Street Journal en The New York Times, schreef er in 2014 een boek over dat een bestseller werd: 'Life, Animated - A story of sidekicks, heroes and autism'. Dat was ook het moment waarop een bevriende documentairemaker werd aangetrokken, Roger Ross Williams, eerder bekroond met een Oscar voor zijn korte film 'Music by Prudence'.


Liefdesrelatie


In nauwe samenwerking met de Suskinds, werd Owen - inmiddels 23 - een jaar lang gevolgd, een belangrijk jaar waarin hij afstudeerde, zijn eerste liefdesrelatie kreeg en onder begeleiding op zichzelf ging wonen. Door dit materiaal aan te vullen met een schat aan homevideo's, Disneyclips en eigen animaties, ontwierp de Amerikaanse regisseur een ontroerend én geestig coming of age-verhaal van een autistische jongen. Het leverde de regisseur een Oscarnominatie op en vele prijzen.


"Ik ben nu veertien maanden met de documentaire onderweg. Waar ik ook kom, in Australië, in Japan, overal ontmoet ik families met autistische kinderen die een speciale band met Disney hebben." Roger Ross Williams (43) was afgelopen week in Amsterdam, waar hij vorig jaar trouwde met zijn Nederlandse man. Hij wijst erop dat de emoties in Disneyfilms bigger than life zijn. "Dat spreekt kinderen met autisme enorm aan."


Volgens de regisseur gaat het om klassieke verhalen, zoals van Hans Christian Andersen, die door Disney worden omgevormd tot universeel aansprekende fabels met duidelijke thema's en eenvoudig te begrijpen boodschappen.


Owen heeft zich via Disney leren uiten, maar het leven is natuurlijk geen Disneyfilm, iets wat de documentaire mooi duidelijk maakt als Owen zijn eerste vriendinnetje krijgt. Een tongzoen? Seks? Voor Owen is het abracadabra. Williams knikt. "Ja, Disney heeft hem op weg geholpen, maar nu moet hij zelf navigeren. Zijn broer Walt (heus waar) helpt hem een beetje, maar uiteindelijk zal hij het zelf moeten uitzoeken. En dat maakt zijn verhaal herkenbaar. We groeien allemaal op met populaire cultuur, met romantische komedies, met mythen en fabels in welke vorm dan ook, maar uiteindelijk moeten we op onze eigen kompas leren varen."


De documentairemaker groeide zelf op als arme, zwarte jongen in Philadelphia. Hij werd geweigerd door de baptistenkerk van zijn ouders omdat hij homoseksueel was. Zelf keek hij nooit naar Disneyfilms omdat hij zich daarin niet herkende. "Ik denk wel dat Disney aan het evolueren is. De nieuwe verfilming van 'Beauty and the Beast' heeft een homoseksueel personage. Voor Disney is dat een enorme stap voorwaarts."


De regisseur is hoopvol wat Hollywood betreft, en hij kan het weten. Williams zit als hoofd documentaire in het bestuur van de Oscars, de Academy of Motion Picture Arts and Sciences. "Ik zit aan tafel met Steven Spielberg (sectie 'speelfilm') en Tom Hanks en Annette Bening ('acteurs/actrices'). Diversiteit staat bij ons bovenaan de agenda. Iets wat een grote Hollywoodstudio als Disney ook meer en meer beseft."


Open einde


Zo duurde het weliswaar een jaar voordat Williams alle rechten van de Disneyclips rond had, maar de filmstudio bemoeide zich niet met de inhoud van zijn film. "Ik had volledige redactionele vrijheid, zoals te zien aan het slot. Geen 'ze leefden nog lang en gelukkig', maar een open einde met een citaat uit 'The Lion King' waarmee Owen zijn angst uitspreekt: 'We are all in very real danger'."


"Als filmmaker streef ik ernaar om outsiders een stem te geven", zegt Williams. Met 'Life, Animated' duik ik in het hoofd van een autistische jongen, om te laten zien hoe hij de wereld ervaart, en hoe rijk die wereld is. Ik heb veel van Owen geleerd, niet alleen over de kracht van verhalen, ook over empathie. Er wordt wel gezegd dat autisten geen empathisch vermogen hebben. Het tegendeel is waar."


HHHHH

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden