Op vrijescholen moet je tafels klappen en lopen

Op het schoolplein van een vrijeschool tref je weinig ouders aan die hun kind hierheen stuurden omdat het zo lekker dicht in de buurt is en het 'een leuke school' lijkt. Ouders kiezen bewust voor deze school op antroposofische basis naar de ideeën van Rudolf Steiner.

Zijn gedachtegoed strekte zich uit over veel terreinen, van biologische landbouw tot architectuur en geneeskunde. Een kind, vond hij, komt op de wereld als reïncarnatie van een menselijk wezen dat zijn weg zoekt. Ouders en school moeten het kind daarbij helpen. Die zoektocht verloopt in fasen en het onderwijs wordt daaraan aangepast. Daarom zal een kind in de laagste twee groepen, alleen spelen en vooral de fantasie uitleven.

De naam vrijeschool wil niet zeggen dat kinderen vrij zijn, maar dat de school vrij is van staatsbemoeienis. Bijzonder aan het gebouw is dat er vrijwel geen rechte hoeken zijn. Het interieur bestaat zo veel mogelijk uit natuurlijk materiaal.

Het onderwijs begint in groep 3. De kinderen houden zes jaar lang in principe dezelfde leerkracht die de meeste lessen zelf vorm geeft. Die continuïteit vinden de vrijescholen noodzakelijk om kinderen goed in hun ontwikkeling te kunnen volgen. Er wordt veel minder uit boeken geleerd dan op andere scholen. Gebaren zijn belangrijk. Taalonderwijs bijvoorbeeld wordt ondersteund door zingen, tekenen en toneelspelen. Tafels worden geklapt en gelopen. Er is veel aandacht voor sociale en kunstzinnige ontwikkeling. Aan het einde van het jaar wordt geen rapport maar een getuigschrift uitgereikt.

Om de zoveel jaar moeten de vrijescholen zich weer verdedigen tegen beschuldigingen van racisme. In de werken van Rudolf Steiner (1861-1925) zijn inderdaad bizarre uitspraken over rassen te vinden. Antroposofen vinden dat deze uitspraken uit hun verband worden gerukt en de onderwijsinspectie vindt het allemaal erg meevallen. Bertie Erlings van de begeleidingsdienst van vrijescholen: ,,In Steiners tijd waren zulke uitspraken niet vreemd maar nu kan dat absoluut niet meer. Er is niets meer van terug te vinden in het onderwijs.'' Directeur J. Reckman van de Rudolf Steinerschool in Haarlem krijgt er nooit vragen over van ouders: ,,We hebben er geen meer last van.''

Op vrijescholen spelen ouders een grotere rol dan op andere scholen. Reckman: ,,Ze zitten dicht op de school. Hier lever je je kind niet af 'en dat is het dan'. Als ouder kom je echt binnen.'' De mate van ouderparticipatie verschilt wel per school. Op sommige vrijescholen helpen ouders ook bij de schoonmaak en het schilderwerk. Op andere scholen begeleiden ze vooral de kleuterklassen en organiseren feesten. Om de vorderingen van de leerlingen bij te houden, gebruiken de vrijescholen een leerlingvolgsysteem, dat is ontwikkeld door de vereniging van vrijescholen.

Er zijn ongeveeer tachtig vrijescholen voor basisonderwijs en elf voor voortgezet onderwijs in Nederland. Officieel duurt de opleiding twaalf jaar maar kinderen kunnen als ze twaalf zijn, ook doorstromen naar een andere school. Andersom stromen er ook kinderen van gewone basisscholen door naar een vrijeschool voor voortgezet onderwijs.

De vereniging heeft een website: www.vrijescholen.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden