Op Vredenhof liggen vriend en vijand zij aan zij

Het zware geknetter overstemt alle natuurgeluiden. Routineus stuurt Jan Fischer, eigenaar van het legendarische hotel Van der Werff, de oude legerjeep hotsend en botsend over het met houtsnippers bedekte pad. In blauw pak, een sigaret in zijn linkerhand, tuurt hij vanachter halve brilleglazen de weg af, nonchalant kuilen ontwijkend.

Plotseling stokt het gebrul. Links staat, middenin de duinen, een eenvoudig muurtje van rode baksteen. De toegang tot drenkelingen- en oorlogskerkhof Vredenhof.

Vredenhof is een uniek kerkhof. Drenkelingen uit vredestijd liggen naast oorlogsslachtoffers. En in de duinvallei liggen geallieerden en Duitsers uit beide wereldoorlogen zij aan zij begraven. Elk graf is bedekt met schelpen, tussen de graven groeit keurig bijgehouden duingras. ,,Toch altijd weer bijzonder'', mompelt de hotelhouder terwijl de zon en de zeewind door de bomen spelen.

Hotel Van der Werff is nauw verbonden met de geschiedenis van Vredenhof. Sake van der Werff was begin deze eeuw mede-oprichter van het drenkelingenkerkhof. In 1906 begroef hij bij het huidige Vredenhof voor het eerst een drenkeling die hij tijdens een zondagse wandeling met zijn vrouw had gevonden. Tot die tijd werden drenkelingen op het strand begraven of ergens in de duinen langs de Reddingsweg.

In totaal liggen op Vredenhof nu 115 lichamen in 112 graven. Van tachtig gesneuvelden is hun achtergrond, door naspeuringen waar Van der Werff al in de oorlog mee begon, bekend. Huidig beheerder Groendijk zette het werk van Van der Werff voort en achterhaalde van ruim 65 oorlogsslachtoffers familie of vrienden. Mappen vol heeft Groendijk inmiddels, met brieven, foto's en verhalen vol ontroerende details over het school- of studentenleven van de vliegers en hun laatste vlucht.

Vredenhof is voor velen nu vooral een teken van de zinloosheid van oorlog: vriend en vijand liggen naast elkaar. Natuurlijk is dat indrukwekkend, meent ook Groendijk, maar volgens hem is het toeval. De meeste aangespoelde Duitsers werden naar familie in Duitsland overgebracht. Alleen Duitsers die volgens Groendijk ,,min of meer vergeten zijn'', werden op Vredenhof begraven. ,,Het was nooit de bedoeling een gemeenschappelijke begraafplaats voor Duitsers en geallieerden in te richten'', zegt hij.

,,Je legt je maatje nu eenmaal nooit naast de vijand. Maar als de lichamen al te ver heen waren, werden ze zo snel mogelijk begraven. Het gaf vaak te veel rompslomp om zo'n lichaam later weer op te graven en naar de wal te brengen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden