Op straat en internet wijzen beschuldigende vingers naar het regime

Machthebbers zijn erbij gebaat als aandacht wordt afgeleid van roep om hervormingen

De zoektocht naar de dader(s) van de aanslag in Marrakesj, afgelopen donderdag, is in volle gang. Twee Nederlandse ooggetuigen die vlak voor de aanslag in het café waren, zijn urenlang door de politie verhoord en hebben geholpen met het maken van een schets van de potentiële dader - een man die in het café zat en enkele opvallend grote tassen bij zich had.

Hij zou volgens de Nederlandse getuigen vlak na hen vertrokken zijn. Dat zou stroken met de mededeling gisteren dat de bom op afstand tot ontploffing gebracht is. Volgens de Marokkaanse overheid kan betrokkenheid van Al-Kaida niet uitgesloten worden.

Maar op straat en op internet wijzen de beschuldigende vingers een hele andere richting op: die van bepaalde invloedrijke mensen binnen het regime. Niet alleen bezoekers van tegendraadse sites als Demainonline en Lakome spreken over een door het regime geënsceneerd incident, ook op een algemenere nieuwssite als Hespress plaatsen bezoekers vraagtekens bij de achtergrond van de aanslag.

"Dit komt goed uit voor degenen die de laatste tijd bekritiseerd worden", zegt bijvoorbeeld iemand die zich een Berber uit Goelmim noemt. De theorie: wat werkt er nu beter om de aandacht van onwelriekende zaakjes af te houden, dan een aanslag door islamitische radicalen?

Dat die onwelriekende zaken op straat liggen, heeft alles te maken met de huidige maatschappelijke omstandigheden in Marokko. Demonstraties, analoog aan die in andere Arabische landen, zorgen al wekenlang voor veel onrust in het land. Hoewel de demonstraties klein zijn, zijn de demonstranten volhardend. En belangrijker: de politieke activisten stellen pijnlijke vragen over corrupte zakendeals van ministers en brengen gevoelige zaken aan het licht. Onlangs nog brachten ze informatie over de locatie van een geheim detentiecentrum in Temara naar buiten.

De samenzweringstheorieën worden nog extra gevoed door de arrestatie van Rasjid Nini, hoofdredacteur van Marokko's meest gelezen krant Al Masae. De afgelopen dagen kwam zijn krant met onthullingen die enkele mensen in het centrum van de macht raakten. Bovendien zorgde zijn arrestatie ervoor dat Nini zijn veelgelezen vaste column niet kon schrijven, waarin hij ongetwijfeld ingegaan zou zijn op de omstandigheden waaronder de aanslag plaatsvond.

Islamisten zien de bui ook al hangen. Sjeik Yassine, leider van de islamistische beweging Adl Wal Ihsane, zei gisteren de aanslag te veroordelen. Maar hij waarschuwde voor een herhaling van het scenario van 2003, waarbij mensenrechten met voeten werden getreden.

Na de aanslagen in Casablanca, op 16 mei van dat jaar, verdwenen duizenden islamisten achter de tralies zonder enige vorm van rechtsgang. Veel van hen zijn bang dat de autoriteiten deze aanslag aan zullen grijpen om opnieuw willekeurige arrestaties uit te voeren en het hervormingsproces de kop in te drukken.

Dat proces is onder druk van de demonstraties juist versneld. Koning Mohammed VI kondigde begin vorige maand aan dat hij wil dat de grondwet gewijzigd wordt. Ook liet hij een aantal politieke gevangenen vervroegd vrij, onder wie een aantal van de opgesloten islamisten uit 2003.

Mogelijk zijn de aanhangers van complottheorieën enigszins gerustgesteld nu linkse én rechtse politieke partijen hebben aangekondigd dat de geplande hervormingen voortgezet moeten worden. Ook minister van financiën Mezoear liet in een persconferentie weten dat de regering vastbesloten is om nieuwe hervormingen door te voeren. Aanslag of geen aanslag.

Docent (33) uit Deventer
Bij de aanslag in Marrakesj is donderdag één Nederlander omgekomen. De 33-jarige man kwam uit Deventer, waar hij als docent natuurwetenschappen op een pabo werkte. In Marokko was hij reisleider. Ook twee leden van zijn groep raakten bij de bomaanslag zwaargewond: een 32-jarige man en een vrouw van 35. De rest van de groep was gisteren nog in Marokko.

De aanslag kostte naast de Nederlander aan nog veertien mensen het leven, onder wie enkele Fransen, Canadezen en Marokkanen. De explosie vond plaats in de kelder van een café aan het centrale Djemma el-Fna. Het plein staat op de Werelderfgoedlijst van de Unesco en is met zijn slangenbezweerders en vuurspuwers enorm populair onder toeristen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden