Op school voorbeeldig, thuis een draakje. Kan dat anders?

Een voorbeeldige kleuter is het jongetje (bijna 5) op school. Hij luistert goed, speelt lekker in de poppenhoek, knutselt met andere kinderen, doet wat er van hem gevraagd wordt. Maar eenmaal thuis laat hij soms heel ander gedrag zien. Daar wordt hij brutaal, krijst de boel bij elkaar, pest zijn zusje en komt op elke vraag of verzoek met een ferm 'nee!'

Het lijkt erop, denkt zijn moeder, dat het braaf-zijn op school hem energie kost. Hij wil namelijk absoluut niet op z'n kop krijgen van de juf en vindt het moeilijk om aangesproken te worden op zijn gedrag.

Maar ook lieve jongetjes maken soms een misstap. En dat hebben zijn ouders geweten. In tranen barstte hij thuis uit, verdrietig omdat de juf boos op hem was geweest. Papa en mama moesten beloven om zijn verdriet niet met juf te delen.

Juf op haar beurt vindt het allemaal wel meevallen. Hij kan prima voor zichzelf opkomen, denkt zij. Maar zijn moeder gunt hem toch meer zelfvertrouwen, zodat hij in de kring ook eens durft te praten over wat hem bezighoudt, in plaats van op elke vraag een standaard 'weet ik niet' te repliceren. Hoe kan ze dat het beste doen?

De eerste stap is, als het aan orthopedagoog Steffie Moonen ligt, de gevoelens van dit jongetje te erkennen. Door gewoon uit te spreken wat zijn moeder ziet gebeuren. Moonen: "Erkenning zorgt er vaak voor dat kinderen gaan praten; ze voelen zich begrepen. Zijn moeder kan hem vertellen dat ze denkt dat hij erg zijn best doet op school en het erg vervelend vindt als hij 'op zijn kop krijgt'. Maar dat zijn manier van 'je best doen' ook niet fijn is voor hem."

"Het is niet ongebruikelijk dat kinderen zich in de ene situatie echt anders gedragen dan in de andere", zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. "De vraag is alleen hoe we dat van geval tot geval moeten begrijpen. In dit geval is de juf kennelijk belangrijk voor hem, maar nog belangrijker blijkt (gelukkig) zijn moeder. Bij wie je het veiligst voelt, durf je jezelf ook het meest te laten zien. En dat doet hij, met alle spanningen die daarbij horen, maar hij durft bij zijn moeder wel wat hij bij de juf niet durft. Want pas daar, in de veiligheid van zijn huis, durft hij zich te ontladen."

Dat maakt het overigens zeker geen slechte juf, zegt Pont. Maar het is wel duidelijk dat de kleuter erg zijn best moet doen op school. "Ook het feit dat hij in de kring nauwelijks mee lijkt te doen, kan hierop wijzen. Het is in elk geval duidelijk dat de ouders en de juf samen moeten optrekken."

Dat beaamt Steffie Moonen, die als stafpedagoog bij de Jeugdgezondheidszorg in Utrecht werkt. "Het mooiste zou zijn als het jongetje de ruimte krijgt om op school te oefenen. Om 'nee' te zeggen als een vriendje iets vraagt waar hij geen zin in heeft, en oefenen om samen met juf iets te vertellen in de kring. Oefenen kan ook thuis, door letterlijk in een toneelstukje de kring na te bootsen. En te kijken hoe het is als er een vriendje bij hem komt spelen. Durft hij dan wel voor zichzelf op te komen?"

Steven Pont stelt een gemeenschappelijk schoolschriftje voor, waarin juf kort opschrijft wat de dag op school heeft gebracht en de moeder noteert wat de reacties thuis waren. "Dan is de vraag: zijn er verbanden te leggen? Wanneer is het erger en wanneer minder? Is er een patroon? Ik zou nu dus nog niet ingrijpen, maar eerst meer tijd willen besteden aan het onderzoek wat dit jongetje op school het meest triggert om thuis kennelijk te moeten ontladen. Pas als je daar enig zicht op hebt, kun je gericht aan een volgende stap denken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden