Op safari door het 'oerwoudachtige bosje' christendom op de Veluwe

Maarten!, het tweemaandelijkse tijdschrift vernoemd naar de mediagenieke historicus Maarten van Rossem, brengt een special uit over orthodox christendom in Nederland. Mede-hoofdredacteur is EO-presentator Andries Knevel, met wie Van Rossem een bezoekje brengt aan de biblebelt. "De enige uitzondering in het door kaalslag geteisterde godsdienstige landschap in Nederland", schrijft Van Rossem, "is het onoverzichtelijke, oerwoudachtige bosje" van orthodoxe protestanten.

Inderdaad, in die mini-jungle groeien de kerkelijke bomen nog altijd tot in de hemel. Van Rossem en Knevel bezoeken twee nieuwe megakerken in Barneveld. Eerst gaan ze langs bij De Hoeksteen van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, gebouwd in 2008, dat 3000 zielen kan herbergen. Gemeentelid Henk Kieviet geeft een rondleiding. Knevel kruipt nog even achter het orgel ("Psalm 42 . Die heb ik ook in de Sint Pieter in Rome gespeeld!") en Van Rossem hoort zijn gesprekspartners uit over hun theologische verschillen. Die blijken zich te centreren rond de predestinatieleer - de gedachte dat God je voor de hemel of hel heeft voorbestemd.

"Het christelijk geloof is de genade van God ervaren," zegt Knevel. En dat kan volgens hem iedereen, die ervoor kiest Jezus te volgen.

"Maar wat nou als je niet voorbestemd bent?" pookt Van Rossem.

De gereformeerde Kieviet laat zich niet uit de tent lokken. Vroom zegt hij: "Een gemiddelde gelovige hoort daar niet over na te denken".

De tweede megakerk die ze bezoeken past beter in Knevels straatje: de DoorBrekers, een nieuwe evangelische gemeente. Voorganger Peter Paauwe ("Schrik niet, wij zijn in Barneveld kerk nummer 21") leidt het duo rond. Hij groeide op in de Gereformeerde Gemeente, maar voelde zich er steeds minder thuis. "Daar worden alleen de mensen gered die God heeft uitverkoren."

Van Rossem: "O, we zijn weer terug bij de predestinatie."

Tien pagina's lang gaat het in deze trant verder: een mix van grappige opmerkingen en aanzetten tot een serieus gesprek. Van Rossem staat natuurlijk garant voor goedmoedig gebrom en cynische kwinkslagen. Dat leest altijd lekker. Enige zelfkennis heeft hij ook: "Als ik gelovig was, zou ik zonder enige twijfel dominee zijn. Ik ben natuurlijk ook een soort preker."

Maar het gesprek blijft zo luchtig dat je je afvraagt waarom je het precies moet lezen. Er staat niets op het spel. Zodra het gesprek de diepte in dreigt te gaan, wordt er weer een grapje gemaakt en lopen de heren verder. Zo gaan ze aan echt ongemakkelijke vragen voorbij - hoewel het gesprek tegen het einde enigszins aan diepgang wint.

Van Rossem: "Als ik zou bidden voor genezing, zou het waarschijnlijk niets helpen. Ik denk dat de Here zou zeggen: "Kom op, Van Rossem, nou heb je ineens iets raars gekregen en ga je bidden!"

Knevel: "Hij zou zeggen: 'Eindelijk. Ein-de-lijk. Ik zit al jaren te wachten'."

Van Rossem en Knevel schreven ook een essay voor het blad. Van Rossem blijkt weinig op te hebben met de god van het Oude Testament ("zijn optreden is op schokkende wijze willekeurig"), maar is positief over Jezus, die "bepaald niet de leptosome slapjanus" is die hij verwachtte aan te treffen. Hij schrijft: "Het essentiële, allesdominerende thema van de vier evangeliën is de spoedige komst van het Koninkrijk Gods. Spoedig is hier daadwerkelijk spoedig. Dat wil zeggen, nog tijdens het leven van de betrokkenen."

Ook de Bergrede moet je in deze context lezen, zegt Van Rossem, en dat is de nekslag voor elke christelijke politiek: "Wat wij hier doen met onze gezondheidszorg, zondagsrust, of wat dan ook maar, heeft niks te maken met Jezus' uitnodiging voor het Koninkrijk Gods."

Knevel leest de Bijbel vooral 'existentieel'. "Het is ontzettend jammer dat de kerk onvoldoende in staat is geweest om dat existentiële karakter van Bijbel en geloof over te dragen. Ik voel me hier zelf ook schuldig aan. Te veel hebben we de indruk gewekt dat de Bijbel een soort alomvattende dogmatiek is, met vooral een moralistische strekking. Dat spijt me."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden