Op pad met de boswachter-app

gidsen | Crossbill Guides gaf tot nog toe vooral reisgidsen uit over de natuur in het buitenland. Nu is Nederland aan de beurt: de Veluwe, mét app.

Ze zijn fraai, fraaier, fraaist, de rijk geïllustreerde naslagwerken over natuurgebieden in Nederland. Inmiddels is er weer een flonkerende natuurgids verschenen, deze keer over de Veluwe, 320 pagina dik. Met daarin ook 'de 22 beste natuurroutes' voor wandelaars en fietsers.


Maar zo'n kloeke natuurgids neem je niet zo makkelijk even mee het veld in. Een rugzakje is gauw vol en te zwaar. De makers van de nieuwe 'Veluwe, de natuurgids' brengen daarom tegelijk met het boek een app uit, waarop vijftien van de wandelroutes komen te staan en acht fietsroutes. Het aardige is dat je het boek er niet voor hoeft te kopen. De app Crossbill Routes Veluwe, vanaf morgen beschikbaar, is gratis en biedt fietser en wandelaar veel meer dan alleen platte route-informatie. In de loop van de zomer komen er nog wat meer routes op de app beschikbaar.


De app sluit aan bij de filosofie van de in 2004 opgerichte stichting Crossbill Guides uit Arnhem. Het is een organisatie zonder winstoogmerk, die de betrokkenheid van het publiek bij natuur en natuurbescherming wil vergroten. Tot dusver zijn er vooral natuurreisgidsen gepubliceerd over bestemmingen in Europa, zoals Andalusië, de Canarische Eilanden, de Franse Cevennen, Fins Lapland, Hongarije en IJsland. Een serieuze Nederlandse natuurgids over de Veluwe was er nog niet, zegt de samensteller, bioloog Dirk Hilbers.


"Veel van wat je in die mooie natuurfilms op televisie ziet, kun je ook zelf zien in de Nederlandse natuur", aldus Hilbers. "Mensen weten dat vaak niet. Wij willen het publiek weer de natuur in brengen en hen helpen bij hun waarnemingen. Die app biedt veel extra's, waardoor wandelaars en fietsers hun kansen kunnen vergroten om dieren te zien en bijzondere landschappen waar te nemen. We nodigen ze uit om via de ogen van de terreinbeheerders te kijken."


De beheerders en eigenaren van de natuurterreinen zijn nauw betrokken geweest bij samenstelling van boek en app. De gids en app zijn ontstaan uit samenwerking tussen Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Geldersch Landschap en Kasteelen, Kroondomein Het Loo, Nationaal Park De Hoge Veluwe, de Veluwegemeenten, de provincie Gelderland, het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Veluwefonds. De routes op de app geven seizoensgebonden informatie door.


De app levert bij iedere route foto's en informatie uit een veldgids, die aangeeft hoe je vogels herkent, welke geluiden ze maken, waar en wanneer je de beste kans maakt om ze te zien, en waar je op moet letten. De informatie over landschap, geschiedenis en geologie kan op basis van eigen interesses worden gefilterd. "Het is alsof je met de boswachter op pad bent", aldus Hilbers.


Er zijn inmiddels plannen voor meer Nederlandstalige Crossbill natuurgidsen. Gedacht wordt aan de Wadden, de Weerribben-Wieden, de Achterhoek en het Rivierengebied.


Veluwe, de Natuurgids, Dirk Hilbers, uitg. KNNV, Crossbill Guides Foundation, 320 blz., 22,95 euro. De gratis app Crossbill Routes Veluwe is te downloaden voor iPhone en Android.


Vijfhonderd vogelgeluiden in één app


Nu we het toch over app én boek hebben, ook de nieuwe 'Veldgids Vogelzang', samengesteld door IVN-natuurgids en vogelkenner Dick de Vos en verzamelaar van vogelgeluiden Henk Meeuwsen, gaat samen met een programma voor smartphone of tablet. Een app met 500 geluiden (zang, allerlei soorten roepje en indien van toepassing, zoals bij spechten, de roffeltechniek) van zo'n tweehonderd Europese vogelsoorten ditmaal.


Ook deze app kost niets. Wie alle geluiden wil horen, moet na het downloaden een e-mailadres invoeren om een code te krijgen. Wie liever anoniem blijft, kan voor 1,99 alle geluiden kopen zonder mailadres. De app Vogelzang is afgeleid van de veel uitgebreidere app BirdSounds Europe, die 4,99 kost.


Het boek wil de lezer leren vogels te herkennen aan zang en roep. Met 'sleutels' voor herkenning van geluiden kan de liefhebber stapsgewijs vaststellen welke soort daar hoog in de boom kwettert. "Vogels kijken doe je met je oren", schrijft Ruud van Beusekom van Vogelbescherming Nederland in het voorwoord. "Sommige vogels heb ik in mijn vogelende leven honderden keren gehoord, maar slechts een paar keer gezien, zoals de kwartel."


Het boek werkt met sonogrammen, dat zijn grafische weergaven van het geluid. Veldgidsen geven doorgaans roep en zang fonetisch weer. Maar dat blijft behelpen. De auteurs van dit boek geven bij de 200 vogels de fonetische transcriptie van hun geluiden ook weer in een balk waarop toonhoogte en volume zichtbaar zijn gemaakt.


Sonogrammen


Het lijkt moeilijk om die sonogrammen te lezen, maar dat is het niet, aldus de schrijvers. "Het is zelfs stukken eenvoudiger dan het lezen van muziekschrift." Om het wat makkelijker te maken zijn de fonetische transcripties bij de sonogrammen in het boek afgedrukt. De auteurs geven de lezer voorin het boek een korte les in het lezen van de geluidsbalken.


Dick de Vos schreef met anderen eerder boeken over het herkennen van vogelgeluiden. Voor dit boek selecteerde hij broedvogels van Nederland en uit de meest bezochte Europese vakantiebestemmingen, alsmede wintergasten in Nederland en België. Hij koos de vogels op trefkans: de meest gehoorde zang, de meest opvallende roepen.


Veldgids Vogelzang, Dick de Vos, uitg. KNNV / Vogelbescherming Nederland, 288 blz., 34,95 euro. De gratis app Vogelzang is te downloaden voor iPhone en Android.


Mannetjes van de heikikker zijn in de paartijd korte tijd blauwgekleurd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden