Op Malta mag je al stemmen als je 16 bent

Jonge Maltezen tijdens een bijeenkomst van de Arbeiderspartij in Floriana vorig jaar.Beeld EPA

In Malta mogen jongeren sinds kort al op zestienjarige leeftijd naar de stembus. Oostenrijk zette als eerste EU-land deze stap en heeft er goede ervaringen mee.

'We hebben vandaag historie geschreven', twitterde de Maltese premier Joseph Muscat nadat alle 64 parlementsleden hadden ingestemd met het verlagen van de stemleeftijd naar zestien jaar. Het Maltese parlement vindt dat de aanpassing 'een noodzakelijke democratische ingreep' is. Eerder al, in 2016, konden zestien- en zeventienjarige jongeren stemmen bij de lokale verkiezingen van het dwergstaatje en nu wordt daar dus landelijk kiesrecht aan toegevoegd. Oostenrijk en Malta zijn vooralsnog de enige twee EU-lidstaten die de stemleeftijd hebben verlaagd. In andere Europese landen blijft achttien jaar de norm.

In Oostenrijk kunnen zestien- en zeventienjarigen al sinds 2007 naar de stembus. En dat werpt zijn vruchten af, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Wenen. Zo blijken de opkomstcijfers van deze groep vergelijkbaar met achttienjarigen en maken de jongste stemmers dezelfde weloverwogen keuzes als volwassenen bij het uitbrengen van hun stem.

Eerlijkere democratie

Het Europese Jeugdforum pleit al jaren voor verlaging van de stemleeftijd. Volgens beleidsmaker Rita Jonusaite zorgt zo'n verlaging er niet alleen voor dat jongeren politiek actiever worden, maar ook dat politici zich meer tot jongeren richten. "Jongeren voelen zich vaak gepasseerd door politici", vertelt Jonusaite. "Het verlagen van de stemleeftijd zal zorgen voor een betere en eerlijkere democratie. In veel landen dragen zestien- en zeventienjarigen, net zoals volwassenen, gewoon belasting af. Waarom zouden deze jongeren dan niet mogen stemmen?"

In Europa speelt de discussie over het verlagen van de stemleeftijd al langer. De Europese sociaal-democraten verwelkomden de nieuwe stemmers van Malta. De fractie, waar de Nederlandse PvdA bij hoort, staat open voor het verlagen van de stemleeftijd in Europa. "Wij moedigen onze politieke leden aan om in eigen land een lagere stemleeftijd te initiëren", vertelt woordvoerder Toby Wardman.

De Europese sociaal-democraten pleiten voor pilots om te onderzoeken of de verlaging in andere Europese landen ook een succes kan zijn. Andere fracties, zoals de Europese Conservatieven en Hervormers waar de SGP en ChristenUnie deel van uitmaken, staan niet open voor het verlagen van de stemleeftijd.

Te jong

Het meestgehoorde argument van tegenstanders is dat zestienjarigen nog te jong zijn om weloverwogen een stem uit te kunnen brengen. Het brein zou nog niet voldoende ontwikkeld zijn. Maar volgens Dick Swaab, Nederlands bekendste hersenonderzoeker, moet hier een kanttekening bij worden geplaatst. "Als je kijkt naar de ontwikkeling van de hersenen, dan zijn deze pas volwassen als je 24 jaar bent." Dat achttienjarigen wel volwassen genoeg zouden zijn om te stemmen, gaat volgens Swaab dan ook niet op.

Of verlaging van de stemleeftijd voor politieke verschuivingen zou zorgen? Uit diverse onderzoeken blijkt dat deze jongeren vooral heel links of juist heel rechts stemmen.

De Maltese zestien- en zeventienjarigen kunnen in 2019, bij de verkiezingen voor het Europese Parlement, voor het eerst gebruikmaken van hun stemrecht.

Nog niet genoeg steun in nederland

In de Nederlandse politiek speelt het verlagen van de stemleeftijd naar zestien jaar al enkele jaren. In 2010 pleitte D66-Kamerlid Gerard Schouw ervoor. Een aantal partijen, waaronder de PvdA en GroenLinks, reageerde positief op dit voorstel. Maar er was Kamerbreed te weinig steun. In 2016 kwam het onderwerp opnieuw ter sprake, ditmaal pleitte VNL (VoorNederland) voor het verlagen van de stemleeftijd. Maar ook deze keer waren er te weinig voorstanders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden