Op kamers bij EO is Ikon stervende

Het was een onthullende aflevering van 'Het Vermoeden'. Saskia ter Laag vertelde over de noodlottige nasleep van het Ikon-drama in El Salvador. Daar doodde het leger in 1982 haar broer Hans en drie andere geëngageerde Ikon-journalisten: Joop Willemsen, Koos Koster en Jan Kuiper. Vervolgens ontstond in én tussen de vier families haat en nijd. Hans zou door Koos de dood in zijn gesleurd, was een van de bittere verwijten. Ook de Ikon werd niet gespaard: de omroep had de verslaggevers moeten terugroepen uit de burgeroorlog.

Het verdriet stond op Saskia's gezicht te lezen. Al jaren had ze haar familie niet meer gezien. Haar vader had in 2008 gezegd: "Jij bent een verlengstuk van je moeder. Je zit niet goed in elkaar." Einde contact. "Ik ben wanhopig, eenzaam en angstig geweest", vertelde Saskia. Ze publiceerde er een boek over 'Niet meer stil'. "Nu gaat het gordijn tussen mij en mijn familie definitief dicht, dat weet ik, maar ik moest het schrijven voor Hans", zei ze. Met de Ikon had Saskia inmiddels vrede gesloten, en met de familie Koster had ze dat geprobeerd.

Ze biechtte het op, soms in tranen, aan Ikon-presentatrice Annemiek Schrijver. Een waardige uitzending. De lichtman had Saskia in extra mooi licht gezet, ontsluierde Schrijver in een column. Dat warme licht was om Saskia nabij te zijn. En misschien ook omdat 't het laatste 'Vermoeden' was. Jazeker, dit prachtige programma gaat na twaalf jaar op de schop. Volgens ingewijden komt er een talkshow voor in de plaats. Schrijver mag samen met het nieuwe Ikon-gezicht Mirjam Sterk gasten gaan ondervragen over 'de waan van de dag'. Tsja, wie zit daar nu op te wachten?

'Het Vermoeden' was uniek in Hilversum. Geen journalistiek interviewprogramma, maar een ontmoeting tussen zielen. Gesprekken over geluk, verdriet, lijden, liefde, troost, inspiratie en de dood, kortom over alles wat er écht toe doet. En dat in een zeer brede levensbeschouwelijke context. Leo Fijen (RKK) en Tijs van den Brink/Andries Knevel (EO) houden ook dit soort gesprekken, maar altijd binnen de bandbreedte van het christendom. 'Het Vermoeden' sprong van Koran naar Bijbel en van Etty Hillesum naar Chaim Potok (zoals zondag).

Waarom het programma weg moet, is een raadsel, maar ik heb zo'n vermoeden. De Ikon gaat in 2016 als gevolg van de bezuinigingen samen met de EO, en de omroepen wonen, vooruitlopend daarop, nu al samen. De EO-isering van de vrijzinnige Ikon is in volle gang. Dat merk je bijvoorbeeld aan 'Bakkie troost'. Schrijver en EO-directeur Arjan Lock bezoeken in dat programma begraafplaatsen om te praten met nabestaanden over dierbare doden. Door de deelname van Lock is het vocabulaire veel explicieter christelijk dan ooit bij de Ikon. De laatste keer vertrouwde een vrouw hem toe: "Mijn man wilde naar de Heer, en daardoor kon ik hem loslaten. Zelf leef ik elke dag met de Heer, dat geeft mij kracht."

Niks mis mee, maar het is niet des Ikons. Zoals omgekeerd 'Het Vermoeden' met zijn brede religieuze bedding niet des EO's is. De Ikon bestaat officieel nog wel, maar is, hokkend met de EO, al aan het sterven. En dat in een samenleving die in toenemende mate multi-religieus is. Rust in vrede, Ikon. Snik!

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden