Op je hurken door de Amersfoortse grachten

Aangekomen op de kruising van Kortegracht en Zuidsingel ontstaat de vreemde sensatie in een openlucht-kathedraal te zijn. De monumentale panden langs het water fungeren als prachtige muren, de takken van de reusachtige beuken als veelkleurig dak. Hoewel we midden in de stad zijn, heerst er stilte.

Dankzij de 'fluistermotor' van de rondvaartboot Waterlijn 2 hoeft een tocht door de singels en grachten van Amersfoort aan die rust geen afbreuk te doen. Dat versterkt de indruk van even terug in de tijd te zijn, want de binnenstad van Amersfoort is goeddeels gespaard gebleven van de kantoorkolossen en vierbaanswegen die centra van andere steden ontsieren. Vanaf het water is het allemaal uitstekend te zien: de weelderig begroeide kademuren, het Mondriaan-huis, de synagoge, het muurhuis uit 1300, het klooster van de zusters van Onze Lieve Vrouwe van Amersfoort en het vroegere Burger Weeshuis.

Je zou verwachten dat rondvaarten tot het normale aanbod behoren in een stad met zoveel historie en bezienswaardigs. Tot twee jaar terug was het - op een uitzondering na - verrassend genoeg echter niet mogelijk om een rondvaart te maken. Bedrijven zagen er geen brood in omdat ze geen grote overdekte boten konden inzetten, zoals bijvoorbeeld in Amsterdam en Utrecht. Veel bruggetjes zijn in Amersfoort zo laag dat een boot met opbouw niet ver zou komen. En zelfs in de platbodems van de stichting Waterlijn Amersfoort moet de gids de links en rechts kijkende passagiers regelmatig waarschuwen om te bukken of zelfs gehurkt op de bodem van de boot te gaan zitten. Het geeft de tocht iets avontuurlijks, ook als je ineens met je hoofd in een laaghangende tak van een treurbeuk terechtkomt. Gaat het onverhoopt regenen, dan liggen ter bescherming grote paraplu's onder de banken klaar.

DRIE ROUTES

Waterlijn Amersfoort is een initiatief van en voor 50-plussers, dat in twee jaar tijd is uitgegroeid tot een klinkend succes. Met vier boten en zeventig vrijwilligers zijn vorig jaar ruim 32.000 passagiers rondgevaren over de verschillende routes, bijna twee keer zoveel als in het eerste jaar. Initiatiefnemer en secretaris Han Gerlings geniet zichtbaar van het resultaat en zit alweer vol plannen voor nieuwe routes. Nu zijn er drie: over de westelijke en de oostelijke binnensingel en de Beekroute over de Heiligenbergerbeek, vooral aanbevolen voor natuurliefhebbers. Gerlings broedt nog op een fietsboot over de Eem naar Soest en Baarn en op een boot die vanaf de stuw in de Heiligenbergerbeek naar het landgoed De Treek vaart, met aansluitend een boswandeling. “Mogelijkheden genoeg”, lacht de gewezen directeur van een zorgorganisatie.

De succesformule van Waterlijn: een tot kort geleden verborgen schat wordt zichtbaar, enthousiaste vrijwilligers vertellen rondom de algemene informatie ieder hun eigen verhaal en de kaartjes zijn goedkoop. Personeelskosten heeft Waterlijn niet. De gemeente Amersfoort en de provincie Utrecht springen financieel bij voor grote uitgaven; de exploitatie is sluitend door het grote aantal passagiers. “Twee derde van de passagiers komt uit Amersfoort, een derde bestaat uit toeristen. Heel veel mensen komen na een eerste rondvaart met kennissen en gasten terug”, weet Gerlings. Onder het motto 'De leukste stadsuitjes beginnen in het leukste straatje van Amersfoort' runt de stichting Waterlijn samen met 't Gilde Eemland Amersfoort een infowinkel aan de Krommestraat. Daar verkopen vrijwilligers/winkeliers de kaartjes voor rondvaarten, boottochtjes en door het Gilde verzorgde stadswandelingen en Amersfoortse specialiteiten en souvenirs. De winkel is ook trefpunt van de schippers die (tenminste twee dagdelen per week) de rondvaartboten besturen en de gidsen die onderweg tekst en uitleg geven. Een half uur voordat de eerste boot vertrekt, komen ze binnen in hun lichtblauwe Waterlijn-trui, sommigen neuriënd en zingend, anderen met een opgewekt praatje bij de koffie.

REVANCHE

De goedgeluimde vrijwilligers - een zeer uiteenlopend gezelschap van vut'ers, gepensioneerden en mensen met een WW- of WAO-uitkering - zijn 'apetrots' op hun werk, mede omdat ze ermee kunnen bewijzen dat ze niet uitgerangeerd zijn. Voor Han Gerlings, ontslagen na een fusie, is Waterlijn een soort revanche. “Als mensen stoppen met werken, krijgen ze te horen: ga jij maar genieten, wees maar blij dat je niet meer hoeft te werken. Maar dat is het verhaal natuurlijk niet. Mensen willen hun tijd nuttig gebruiken. Hier kan dat. We hebben er zelf veel plezier in en vervullen in de stad een publieke functie, die de gemeente en het bedrijfsleven ook waarderen.”

Dat geldt tot Gerlings' spijt niet voor de bewoners van een huis aan de Muurhuizen, waar de rondvaartboten vorig seizoen nog onderdoor voeren. 'Het Sluisje' staat bekend als een van de schilderachtigste plekjes van Amersfoort. De bewoners vinden de rondvaarten een inbreuk op hun privacy en beschouwen de waterweg onder hun huis als eigen terrein. De president van de rechtbank in Utrecht zal binnenkort uitspraak doen over hun eis om Waterlijn de doorvaart te verbieden. Tot dat moment lang is de oostelijke binnensingelroute verboden gebied voor de rondvaartboten en doet het speciaal gebouwde lage bootje dienst op de andere routes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden