Op internet wemelt het van de pastores

In de VS is de televangelist op z’n retour, maar tienduizenden benutten nieuwe media. Ook in Nederland zijn talloze mediapastores actief.

Rutger van Eijken

De Nederlandse televisiedominee opereert niet op tv, maar preekt op themakanalen, regionale omroepen en internet.

Nederland heeft, anders dan de VS, eigenlijk maar één echte tv-dominee, zegt Jan Noordlandt, docent kerk en communicatie aan de christelijke hogeschool in Ede. Dat is EO-directeur Arie van der Veer. „Ik zou zo geen andere kunnen noemen.” Noordlandt heeft zich verdiept in internetkerkdiensten. Daar zit groei. „Vroeger werden kerkdiensten opgenomen op cassettes die mensen later konden afdraaien, Met nieuwe technieken is dit in een paar jaar tijd naar internet verplaatst. Kerkdiensten staan op kerksites of op verzamelsites: kerkvannederland.nl, internetkerkdienst.nl, kerkomroep.nl.”

Noordlandt heeft van de ’mediapredikanten’ geen overzicht. Wel weet hij dat de internetactiviteiten nog geen bekende televisiedominees op hebben geleverd.

Bij de publieke omroep komen jaarlijks ruim honderd pastores in actie. Zeventig bij de Ikon, zegt woordvoerster Marloes Keller; haar omroep zendt op Radio 5 wekelijks een of twee kerkdiensten uit. Daarnaast verzorgt de Zendtijd voor Kerken wekelijks een radio- of tv-kerkdienst ergens uit Nederland en de rk kerk een eucharistieviering vanuit IJsselstein (katholieknederland.nl zendt daarnaast live pauselijke eucharistievieringen uit).

Commercieel is het bedrijf Grootnieuwsmedia dat deze maand de radiofrequentie van Radio 10 Gold kocht van Tien, om ’het goede bericht van Jezus Christus te laten horen’. De traditionele omroepen benutten internet voor identiteitsgevoelige programma’s; bezoekers kunnen via de NCRV vragen voorleggen aan de digitaledominee.nl, de Ikon kent een variant: de site levensvragen.nl. NCRV en EO hebben beide een religieus themakaal, ’Geloven’ en ’Omega TV’. Voor ’Geloven’ kan de kijker zelf beeldmateriaal insturen, in de praktijk zijn dat vooral de kerkdiensten die ook op internet staan.

Op de regionale zenders TV West, Slor TV, Stads TV Utrecht en RTV Dordtrecht zijn wekelijks vieringen te zien van het Capitol Evangelie Centrum van senior pastor David Maasbach. Hij gebruikt naast die zenders internet, ipod, radio, satelliet en het digitale themakanaal Family7 om zijn boodschap te verkondigen. Toch zou Maasbach ook graag op een ’gewone’ landelijke zender willen. „Nederland lijkt huiverig voor religie. Ze hebben wel aandacht voor de boodschappen van shopprogramma’s maar niet voor mijn boodschap”. Maasbach ziet dan ook geen toename in het aantal mediapredikanten. „Er is bijna geen mogelijkheid je boodschap breed uit te dragen. De zenders die aandacht besteden aan religie zitten allemaal vol met de droge dooie boodschappen van de dominees die altijd al op televisie zijn.” Volgens Maasbach is Nederland dan ook niet met de VS te vergelijken. „Religie staat daar nog hoog in het vaandel. Hier doet men al honderd jaar zijn best God uit de maatschappij te bannen.”

Maasbach wil een buitenkerkelijk publiek bedienen – ’ons grootste doel: zielen winnen’. Pieter Kohnen, woordvoerder van rk kerk, ziet de nieuwe media vooral als ’alternatief voor de kerktelefoon’. „Met internet, waarop ook de kerk zelf te zien is, voelen mensen toch een nabijheid”. Het opkomen van internetkerkdiensten betekent volgens Kohnen niet per se een toenemende belangstelling voor religie. „Op internet zijn de kijkcijfers niet echt bij te houden.” Maar dat geeft niet: als de achterban maar tevreden is. „ Die moet je bedienen door vieringen uit te zenden in de kleur die zij gewend is”.

Jan van den Bosch, die de Nederlandse bijdrage levert in het programma ’Hour of Power’ van de Amerikaanse ds. Robert Schuller (zondagmorgen, RTL 5) ziet een ’explosieve toename’ aan kerken die via internet hun diensten uitzenden en dus ook aan mediapredikanten. Hour of Power bedient, net als Kohnens rk kerk, ’oude kerkgangers’. „Ze voelen vaak wel verwantschap met de kerk, maar komen er niet meer. Via internet of televisie kunnen ze toch hun geestelijke behoefte vervullen.”

Het internet mag misschien fungeren als alternatief voor de kerktelefoon, maar de diensten worden ook in emigratielanden als Nieuw-Zeeland bekeken, zegt Van den Bosch. „Na een verhuizing kun je gewoon in je oude gemeente kerkdiensten blijven volgen of toch even hoppen naar een kerk verweg.”

Op die manier kan de ’mediapredikant’ ook bekendheid krijgen buiten de eigen kerkmuren, meent Van den Bosch. „Als je aansprekend bent, word je vanzelf gevonden”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden