OP HET WERK 'Ik zie veel stil verdriet'

Nederland maakt een zware economische crisis door, maar wat merken mensen ervan op hun werk en in hun persoonlijke leven? Trouw tekent hun ervaringen op. Vandaag: Peter Bontekoe.

Dit is een MKB-crisis, zegt Peter Bontekoe (51). "Iedereen heeft het over grote concerns of banken die dreigen om te vallen, maar de crisis slaat vooral toe bij de kleine bedrijven. Daar is veel stil verdriet."

Uit zijn eigen sector kent hij de verhalen. Bontekoe is voorzitter van de vakgroep van boomkwekers en krijgt regelmatig telefoontjes van collega's die het water aan de lippen staat.

"Laatst belde een oudere kweker, een 55-plusser met een eenmanszaak. Hij had bij de bank om een overwinteringskrediet gevraagd. Zijn bedrijf had in deze tijd van het jaar weinig inkomsten, en de rekeningen moesten wel worden betaald. "Kom over drie weken maar eens terug", had de bank gezegd. Dat is pijnlijk, hoor. Zo'n man heeft al uit schaamte zijn bezoek aan de bank tot het laatste moment uitgesteld. Moet hij dan bij zijn familie gaan lenen?"

Hij heeft zelf zijn portie ook gehad. Hij zal niet klagen - dat is zijn aard niet, en je schiet er niets mee op - maar soms vraagt hij zich af hoe iedereen het in dit vak volhoudt. Sommige problemen zijn er altijd geweest. Die horen erbij. "Wij kweken salix, wilgen. Afgelopen november zijn we begonnen met onze productie voor 2014. Dat moet wel worden voorgefinancierd en het gaat om veel geld. De inkomsten zijn er pas over anderhalf jaar. Als er in de tussentijd tenminste niets misgaat."

Wat dat betreft leerde Bontekoe de wet van Murphy kennen: als het eenmaal tegenzit, gaat er ook van alles fout. Hij kreeg in 2009 een zwaar ongeluk waardoor hij zelf niet meer op zijn kwekerij kan werken. Een nieuw bestrijdingsmiddel verpestte een groot deel van zijn planten. De strenge vorst vorig jaar richtte zware schade aan. En twee jaar geleden werd er boktor geconstateerd in zijn regio, het kwekersbolwerk Boskoop.

"Het hele dorp was afgezet, er mocht geen boompje meer in of uit. Juist op het moment dat onze wilgen verkocht moesten worden. Dan heb je niet alleen die strop, maar bovendien: waar laat je het spul? Want we hadden de grond nodig voor de nieuwe aanplant. Het was dus weggooien of grond erbij pachten."

Intussen was de economische crisis in volle gang. En begonnen de banken moeilijk te doen. Vroeger belde Bontekoe gewoon naar de bank als hij even krap bij kas zat. "Die man kende jou persoonlijk. De volgende dag kwam hij op zijn fietsje langs en dan zag hij wat je aan planten had staan, en was het goed. Maar nu? Nu vragen ze zich af wat het allemaal waard is. Of ze hun geld nog terug zullen zien. In de grillige markt is dat ook een terechte vraag, maar bij kwekers, en ook andere agrariërs, heeft het imago van banken een dieptepunt bereikt. Ze willen ons wel helpen, maar hun mogelijkheden zijn ook beperkt."

Bovendien is de markt veranderd en zijn de prijzen onder druk komen te staan. "De consument houdt de hand op de knip en grote spelers als bouwmarkten of tuincentra draaien ons de duimschroeven aan. Daar kun je je tegen verzetten en vast blijven houden aan je prijs, maar dan gaan ze gewoon naar een ander. Je moet in deze tijd zien te overleven, dus daar handel je dan maar naar."

Hoe staan de boomkwekers ervoor?
Nederland telt zo'n 2500 boomkwekers met een gezamenlijk areaal van ruim 17.000 hectare. Op dat land staat een productiewaarde van twee miljard euro en de exportwaarde is een kleine miljard. De sector heeft het moeilijk, constateerde het Landbouw Economisch Instituut onlangs. De inkomsten zijn in 2012 licht gedaald (48.000 euro per arbeidsjaar) en de opbrengsten zijn zelfs negatief (per 100 euro kosten is er 96 euro aan opbrengst). Achter deze cijfers gaat veel leed schuil, zegt Bontekoe. In de afgelopen tien jaar zijn er een kleine duizend kwekerijen verdwenen. Opgedoekt, gefuseerd of opgekocht. "Als ik zie hoeveel bedrijven financiële problemen hebben, twijfel ik erg aan die 48.000 euro per jaar."

De kunst is om nieuwe markten aan te boren, zegt hij. "Anders dan andere agrariërs moeten wij onze eigen afzet regelen. Als je op je terrein blijft zitten, gebeurt er niets. Nu zie je dat bouwmarkten soms stunten met planten. Dat trekt voor hen klandizie, en daar moet je als kweker weer op inspelen."

Hij ziet het niet somber in. Misschien komt de Nederlandse kweker zelfs beter uit de crisis. "Want als je ziet wat er in landen als Spanje, Portugal of Italië gebeurt, valt het hier nog wel mee."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden