Op het onvaste Hogeland

Voorbij Sauwerd brak de hemel open. Boven het Hogeland stond een blauwe koepel, eronder velden en akkers tot de horizon, en af en toe een kerkje ertegen. Ik kon er geroerd naar kijken vanachter het glas van de Arrivatrein naar Loppersum. Dit oude cultuurlandschap kan niemand onverschillig laten.

En toch. Het was een noodkreet die me hierheen bracht, een e-mail. Pieta Ettema schreef dat ze in de krant aandacht miste voor 'de ramp in slowmotion' die zich in het noorden voltrekt. Die ramp gaat over het gas, dat vervloekte gas, dat onder dat schitterende oude land ligt opgeslagen, althans de resten ervan, dat gas dat al decennialang gewonnen wordt en de schatkist vult maar dat ook het land doet beven en trillen.

Ik kende Pieta. Ik had haar anderhalf jaar geleden opgezocht. Met haar man Martin woont ze in een monumentale negentiende-eeuwse rentenierswoning in Loppersum, een huis dat ze na hun pensionering in mei 2012 te koop aanboden; er volgde serieuze belangstelling. Tot in augustus bij Huizinge, iets verderop, de aarde beefde met een tot dan ongekende kracht van 3.6 op de schaal van Richter.

Schade was er tot in de wijde omtrek, aan huizen, scholen, kerken en boerderijen, en voor het eerst werd officieel erkend wat velen allang wisten; dat er een relatie bestond tussen de bevingen en de gaswinning.

Sindsdien is er veel gebeurd.

En veel ook niet.

Het huis van Martin en Pieta is nog niet verkocht. Niet vanwege de schade, want die bleek overkomelijk. Maar het hele gebied was op slag risicogebied.

Maar daarover ging haar e-mail niet. Die ging over haar zorg over het recente gasbesluit, waarin voor vijf jaar is vastgelegd dat nog een aanzienlijke hoeveelheid gas kan worden gewonnen, al gebeurt dat niet meer onder Loppersum - dat Namstation ligt stil.

Het gas wordt nu gewonnen in een rand om het gebied, en daar beeft het zachtjes door, tot misschien die ene grote klap, die aan de ingezetenen van deze landstreek vreet. De klap van 5.0 die op zou kunnen treden, ook bij gereduceerde gaswinning. Bij die berekening horen 118 doden, hoe absurd dat ook klinkt in kale statistiek.

Terwijl ik dit schrijf, zit advocaat Gerard Spong namens onder andere de Groninger Bodem Beweging bij de rechtbank in Leeuwarden om de officier van justitie te vragen om de Nam te vervolgen; mijnbouw mag niet plaatsvinden als het leven van mensen op het spel staat.

Er zit een zekere wanhoop in deze vraag; de mensen in Groningen zijn, schreef Pieta, "moe en murw. Ze zijn in zichzelf gekeerd want ze ervaren dat er over hen beslist wordt en dat ze zelf niets in te brengen hebben. Ze zijn ziek van de ellende waar ze tegen moeten vechten."

Er is sinds Huizinge veel gebeurd. Er is schade hersteld, er is aardbevingsbestendig gebouwd, maar er lopen nog eindeloze procedures, langs wouden van instanties en nooit was er een groot, geruststellend gebaar om de pijn te verzachten.

Ja er was schade aan huizen, scholen, kerken en boerderijen, en in veel gevallen is die schade er nog, maar misschien wel de grootste schade is er in de hoofden en harten van de mensen, die telkens meetrillen met hun stukje aarde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden