Op het christelijke pad van de stilte

Thom Breukel (midden) in de Nicolaaskerk: 'We willen contact maken met de innerlijke stilte.' (FOTO PATRICK POST) Beeld Patrick Post
Thom Breukel (midden) in de Nicolaaskerk: 'We willen contact maken met de innerlijke stilte.' (FOTO PATRICK POST)Beeld Patrick Post

Bovenin de Amsterdamse Nicolaaskerk kun je christelijke lichaamsmeditatie volgen. „Voel je adem en wees je ervan bewust dat je die kríjgt.”

Anniek van den Brand

Een meditatieleraar wil Thom Breukel zichzelf niet noemen. „Het enige dat ik doe, is mensen de gelegenheid geven tot mediteren.” Op de zolder van de pastorie van de Amsterdamse Nicolaaskerk, schuin tegenover het hoofdstedelijk Centraal Station, geeft oud-tekenleraar Thom Breukel (72) christelijke lichaamsmeditatie.

Het is stil deze maandagavond. Behalve Breukel, de verslaggeefster en een geïnteresseerde collega, komt alleen Olof Bekedam (56) opdagen. Breukel wijt de geringe opkomst aan de zomer. „Buiten de vakantietijd komen er soms wel zeven mensen.”

Breukel mediteert al zijn hele leven. Min of meer spontaan kwam hij tijdens zijn leven ’op het pad van de stilte’, zegt hij. „Daarna ben ik er heel bewust naar op zoek gegaan.’’ In eerste instantie door middel van zenmeditatie. „Maar de leegte die daar wordt nagestreefd, is niet mijn weg.”

Christelijke lichaamsmeditatie is dat wel. „De christelijke traditie heeft veel te bieden als het gaat om mediteren. Al in de vroege kerk beoefenden de kerkvaders verschillende vormen van meditatie, en in kloosters en kerken is deze traditie de eeuwen door levend gehouden. Meditatie speelt al een rol in het allervroegste christendom. Denk maar aan het contemplatieve gebed van de woestijnkluizenaars in de eerste eeuwen, en dat verder is ontwikkeld door zestiende-eeuwse mystieke schrijvers als Johannes van het Kruis en Teresa van Avila.’’

De Protestantse Kerk in Nederland kent het platform Vacare (’vrij zijn’), voor wie zich wil verdiepen in christelijke vormen van meditatie. Een jaar geleden maakte het platform een nieuwe start. Waren de activiteiten – meditatiegroepen, trainingen, publicaties – voorheen alleen gericht op predikanten en theologen, sinds een jaar worden ook ’gewone’ kerkgangers warm gemaakt voor meditatie.

Breukel gaat het kleine gezelschap voor op weg naar zolder van de Nicolaaskerk. Daar heeft hij in een kast een icoon opgehangen van de drie engelen die op bezoek komen bij Abraham. De houten meditatiebankjes (’Allemaal eerlijk hout. Aandacht voor het rentmeesterschap op deze planeet is ook een christelijke component”) maakte de oud-tekenleraar zelf naar voorbeeld van Teresa van Avila. Ze zijn een ellepijp lang, een handpalm breed en twee vuisten hoog, iets schuin naar voren.

Hoewel het christelijke meditatie heet, wil Thom Breukel niemand uitsluiten van zijn bijeenkomsten. „Iedereen die zich jong genoeg voelt om de 73 treden van de trap naar de zolder te betreden, kan hier op maandagavond terecht”, zegt hij.

Olof Bekedam vindt de meditatie op de zolder ontspannend, zegt hij. „Thom maakt er iedere keer weer iets aardigs van. Het is fijn dat het geen cursus is, dat je gewoon kunt komen als je wilt; één keer in de week, of één keer in de twee weken. Ik kom hier altijd uitgerust vandaan.”

„Je hoeft niet dichter bij God te komen, je bent al dicht bij God”, zegt Breukel als hij de meditatie begint. „Voel je adem, en wees je ervan bewust dat je die adem krijgt.” Later zal hij zeggen dat ook dat ’typisch christelijk’ is, dat je adem ’niet haalt’, maar je realiseert dat die van God gegeven is. „In Genesis 2 vers 7 staat: God blies hem levensadem in de neus, zo werd de mens een levend wezen.”

Breukel vraagt de vingertoppen tegen elkaar te houden. „Op die manier maak je een tempeltje voor je ziel en voel je ’ruach’, de geest, erdoorheen gaan.”

Het gezelschap zit stil en doet een paar lichaamshoudingen uit de grote religieuze tradities, zoals ’de boom’. De houding waarbij je staat en je armen boven je hoofd strekt, zou van de Essenen komen – joden uit de tijd van Jezus.

Tijdens het luisteren naar Benedictijner muziek ligt iedereen op de grond. Bisschop Bär en de andere stemmen in het mannenkoor doen hun rustgevende werk. „Bewust roerloos zijn en op die manier contact maken met de innerlijke stilte, dat is waar we hier op uit zijn”, zegt Breukel. „Dat is meditatie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden