Op eerste gezicht doet Fritz SSS niemand kwaad

Het is maar een gewoon computerscherm. Een toetsenbord, muismat plus muis, klassiek schaakbord en het notatiebiljet completeren de uitrusting. Geen moment komt het idee op dat een beest van een schaakmachine in de theaterzaal van de Rotterdamse bibliotheek zijn vernietigende werk doet. Fritz SSS is de naam van de configuratie die ook zomaar in een kantoortuin zijn werk had kunnen doen. Toch is het deze Fritz die tijdens het NK schaken de meeste aandacht trekt. In negatieve zin, dat vooral.

Eric Hornstra

Het schakersveld in Rotterdam is verdeeld. Mensen als John van der Wiel en Loek van Wely vinden het kunstmatig intelligente apparaat wel een grappig ding, anderen -met name Manuel Bosboom, Erik van den Doel, Dimitri Reinderman en Paul van der Sterren- vinden de deelname van Fritz op voorhand de blunder van de nog prille nieuwe eeuw. Hun reactie is xenofobisch: Fritz SSS hoort op het NK niet thuis en zou eigenlijk terstond moeten worden uitgewezen.

Paul van der Sterren toonde zich het meest standvastig vanaf het moment dat de bizarre tijding van Fritz' participatie de wereld in werd geslingerd. ,,Een partij tegen Fritz? Nee, dank je'', was zijn reactie. Ook anderen reageerden negatief op de publiciteitsstunt van bestuurslid Topschaak Sytze Faber. En wat Van der Sterren reeds half en half bevroedde, gebeurde ook: na een regelmatige remise tussen Fritz en Jeroen Piket in de eerste ronde, trok Manuel Bosboom een dag later definitief de stekker uit het toernooi.

Er wordt natuurlijk nog tot 19 mei geschaakt, maar de nationale titelstrijd is door de vertekening van de ranglijst een farce geworden. Dat laatste betreurt ook Frans Morsch, de programmeur van het programma Fritz SSS. ,,Dit geeft een forse vertekening'', vindt hij. ,,Het is vervelend dat Manuel Bosboom niet gewoon het voorbeeld van Van der Sterren heeft gevolgd. Als ik vooraf had geweten dat ook Bosboom niet speelde, zouden moederbedrijf Chessbase en ik ons hebben teruggetrokken uit het toernooi.''

,,Wat?'', klinkt de verbazing in de stem van Paul van der Sterren, even nadat hij zijn partij tegen Dennis de Vreugt heeft verloren. ,,Heeft Morsch dat echt gezegd? Lezen ze dan geen kranten. In een gesprek met de Volkskrant heeft Bosboom letterlijk gezegd wat hij zou doen. Dit is verschrikkelijk, met iets meer oplettendheid zouden we dus zijn verlost van deze computer!''

Van der Sterren laat het niet bij zijn verzuchting. Als Morsch even later zijn pad kruist, doet hij hem zelfs een officieel verzoek: ,,Zou je je, nu het aantal weigeraars op twee is gekomen, alsnog willen terugtrekken?'' Het antwoord van Morsch is -nu er reeds vier ronden opzitten- uiteraard nee. De programmeur vindt het ook zinloos dat jan en alleman alternatieve toernooivarianten voor de computer aandraagt. Een voorstel zoals Dimitri Reinderman het doet -voortaan een NK voor mensen koppelen aan een NK computerschaak om dan de winnaars tegenover elkaar te zetten- acht Morsch onhaalbaar. ,,Zo werkt het niet. Het aantrekkelijke voor de firma is juist dat dit een echt NK is.''

Dat is het volgens Van der Sterren al lang niet meer. De Amstelvener verwijst naar de derde ronde van dinsdag. ,,De nederlaag van Erik van den Doel in vijftien zetten vond ik eigenlijk de climax van het protest tegen Fritz, al wilde Erik er op dat moment een serieuze partij van maken. Ik vond het gênant om te zien, hoe een goede grootmeester in een uur veranderde in een hopeloze amateur. Dit was geen gewone nederlaag, maar het instorten van een schaker die ten prooi is gevallen aan zijn twijfels. Erik ging met een verkeerde houding achter het bord zitten.''

Gisteren trad tenslotte de laatste gewetensbezwaarde, Dimitri Reinderman, tegen de computer in het strijdperk. Wat tegenstanders van de NK-formule wellicht hadden gehoopt, gebeurde niet. Reinderman speelde gewoon, schoof solide naar een remise en zo lijken de gemoederen in Rotterdam eindelijk een beetje bedaard. Vanaf nu hoeft de organisatie nog slechts rekening te houden met de vooraf aangekondigde onwilligheid van Van der Sterren. Onderhuids zal de schade groter blijken, want de nodeloze experimenteerdrift van de schaakbond heeft op zijn minst gezorgd voor een verstoorde relatie binnen de spelersgroep.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden